Traffic light and road sign requirements

Traffic light and road sign requirements — Tesakan

This act has not been translated into English yet, so here is its original Armenian text.

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ, ԴՐԱՆՑ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՒ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

1.Ճանապարհային լուսացույցներին ներկայացվող պահանջներով, դրանց կիրառման ու տեղակայման կանոններով (այսուհետ` կանոններ) սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության ավտոմոբիլային ճանապարհներին, բնակավայրերի փողոցներում (այսուհետ` ճանապարհներ) տեղակայվող ճանապարհային լուսացույցների դասակարգումը, տեխնիկական պահանջները, շահագործական վիճակը, կիրառման ու տեղակայման կանոնները, աշխատանքի ռեժիմները:

2.Սույն կանոնների պահանջների կատարումը պարտադիր է Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհներին տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների երթևեկության կարգավորման նախագծերի մշակման, ճանապարհային լուսացույցների տեղակայման ու շահագործման աշխատանքների կատարման ժամանակ:

Սույն կանոնների գործողությունը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր օգտագործման բոլոր ճանապարհների վրա` անկախ սեփականության ձևից:

3.Սույն կանոններում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները`

ա. ճանապարհային լուսացույց - լուսաազդանշանային հարմարանք, որը կիրառվում է տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների անցման հերթականությունը կարգավորելու համար.

բ. լուսացուցային օբյեկտ - ճանապարհային լուսացույցների խումբ (այսուհետ՝ լուսացույցներ), որոնք տեղակայված են ճանապարհափողոցային ցանցի հատվածում, որտեղ կոնֆլիկտային ուղղությունների տրանսպորտային հոսքերի երթևեկության հերթականությունը կամ տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների երթևեկության հերթականությունը կարգավորվում է միասնական փուլով աշխատող լուսացուցային ազդանշաններով:

Սույն կանոններում օգտագործվող մյուս հասկացությունները համապատասխանում են «Ավտոմոբիլային ճանապարհների մասին» և «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքներում օգտագործված հասկացություններին:

(3-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

4.Հայաստանի Հանրապետության ճանապարհներին տեղակայվող լուսացույցները, որոնք կիրառվում են տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների անցման հերթականությունը կարգավորելու, ինչպես նաև ճանապարհի վտանգավոր տեղամասերը նշելու համար, պետք է համապատասխանեն ԳՕՍՏ 33385-2015 և ԳՕՍՏ Ռ 52282-2004 ստանդարտների պահանջներին:

(4-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

II. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻՆ, ԴՐԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻՆ ԵՎ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՐԳԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

5.Լուսացույցի առանձին մասերը կամ դրա ամրացման տարրերը չպետք է ունենան վնասվածքներ և քայքայված տեղեր:

Լուսացիրը չպետք է ունենա ճաքեր և ջարդվածքներ:

Լուսացրի վրա կատարված պատկերանիշերը պետք է երևան առնվազն 50 մ հեռավորությունից:

Անդրադարձիչը չպետք է ունենա խախտումներ և քայքայված տեղեր, որոնք կառաջացնեն 50 մ հեռավորությունից տարբերվող պայծառության գոտու նվազեցում:

7.Շարքից դուրս եկած լույսի աղբյուրը պետք է փոխվի թերությունների հայտնաբերումից հետո մեկ օրվա ընթացքում, իսկ լուսացույցի իրանի ներսի էլեկտրամոնտաժային սխեմայի կամ էլեկտրական մալուխի վնասվածքները` երեք օրվա ընթացքում:

Լուսացույցների անսարքությունները վերացվում են օրենքով ընտրված կապալառու կազմակերպությունների կողմից:

11.Լուսացույցներն այնպես պետք է տեղաբաշխել, որպեսզի դրանք ընկալվեն երթևեկության մասնակիցների կողմից, չծածկվեն որևէ խոչընդոտով (գովազդ, կանաչ տնկիներ, ծառերի ճյուղեր, արտաքին լուսավորության հենասյուներ և այլն), ապահովեն սպասարկման հարմարավետությունը և բացառեն դրանց վնասվելու հավանականությունը:

12.Լուսացույցի կիրառումը կարող է կրել ժամանակավոր բնույթ (ճանապարհի շինարարական-նորոգման աշխատանքների, ճանապարհային պայմանների եղանակային յուրահատկությունների դեպքում և այլն), որի անհրաժեշտությունն առաջացնող պատճառները վերացվելուց հետո դրանք պետք է ապամոնտաժվեն: Լուսացույցները կարող են ժամանակավորապես փակվել հատուկ ծածկոցներով:

III. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

13.Տ(T).1 և Տ(T).1.հ (N 2 հավելված) լուսացույցները խաչմերուկներում կիրառվում են տվյալ ճանապարհով խաչմերուկին մոտենալիս` բոլոր թույլատրված ուղղություններով տրանսպորտային միջոցների միաժամանակյա անցման դեպքում և խաչմերուկների միջև տեղաբաշխված կարգավորվող հետիոտնային անցումների վրա:

Այդ լուսացույցների կիրառումը թույլատրվում է բնակավայրերում երկաթուղային գծանցներից (երկաթուղային գծանցները տնօրինող կազմակերպությունների համաձայնությամբ), տրամվայի գծերի հետ ճանապարհի փոխհատումներից, երթևեկելի մասի հետ հեծանվորդային արահետի փոխհատումներից առաջ, տրանսպորտային միջոցների հանդիպակաց հոսքերը հաջորդաբար բաց թողնելու համար` երթևեկելի մասի նեղացման տեղերում:

14.Տ(T).1 տեսակի լուսացույցները լրացուցիչ սեկցիա(ներ)ի հետ կիրառում են հետևյալ դեպքերում՝

ա․ եթե խաչմերուկի մոտեցումներում տվյալ ուղղությամբ տրանսպորտային միջոցների երթևեկությունը որոշակի ուղղություններով նախատեսված է լուսացուցային կարգավորման ցիկլի տարբեր փուլերում,

բ․ եթե տվյալ լուսացուցային կարգավորման փուլում թույլատրվում է հետիոտների և շրջադարձ կատարող տրանսպորտային միջոցների միաժամանակյա երթևեկությունը,

գ․ եթե լրացուցիչ սեկցիայի թույլատրող ազդանշանով թույլատրվում է տրասնպորտային հոսքերի անընդհատ երթևեկությունը որոշակի ուղղությամբ:

(14-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

15.Տ(T).2 լուսացույցները կիրառվում են որոշակի ուղղություններով երթևեկությունը կարգավորելու համար, երբ դրանց թույլատրող ազդանշանով երթևեկող տրանսպորտային հոսքը խաչմերուկի սահմաններում փոխհատումներ (հարակցումներ) չունի այլ ուղղություններով երթևեկող տրանսպորտային հոսքերի, ինչպես նաև հետիոտնային հոսքերի հետ (անկոնֆլիկտ կարգավորում): Այս դեպքում տրանսպորտային միջոցների երթևեկության յուրաքանչյուր ուղղությանը պետք է համապատասխանի իր լուսացույցը: Թույլատրվում է Տ(T).2 տեսակի լուսացույցները կիրառել թունելների մուտքից առաջ՝ առանձին գոտիներով երթևեկության կարգավորման համար: Արհեստական լուսավորությամբ թունելների մուտքերը կահավորվում են այդ լուսացույցներով, եթե թունելի երկարությունը 300 մ-ից ավելի է կամ գտնվում է հորիզոնական կորի վրա, ինչպես նաև՝ ելնելով երթևեկության անվտանգության պայմաններից։

Տ(T).2 լուսացույցները թույլատրվում է կահավորել տվյալ լուսացույցով կարգավորվող երթևեկության ուղղությունները նշող սև սլաքի (սլաքների) պատկերով` ԳՕՍՏ Ռ 52290-2004 ստանդարտին համապատասխան 400 x 400 մմ չափսի, սպիտակ գույնի ցուցանակով (N 1 նկար):

Նկար N 1. Տարբեր տիպերի և կատարման լուսացույցների տեղաբաշխման օրինակներ

(15-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

16.Ցանկացած կատարման Տ(T).1 և 300 մմ տրամագիծ ունեցող լուսացիրներով Տ(T).2 լուսացույցները տեղակայվում են`

ա) բնակավայրերից դուրս ճանապարհներին.

բ) արագընթաց ու կարգավորվող երթևեկությամբ մայրուղային ճանապարհներին և քաղաքային նշանակության ճանապարհներին ու հրապարակներում.

գ) տրանսպորտային միջոցների երթևեկության 60 կմ/ժ թույլատրելի արագությամբ քաղաքային և այլ կարգի ճանապարհներին:

Ցանկացած կատարման Տ(T).1 և 300 մմ («կարմիր» ազդանշան), 200 մմ («դեղին» և «կանաչ» ազդանշաններ) տրամագծեր ունեցող լուսացիրներով Տ(T).2 լուսացույցները տեղակայվում են երկրորդական ճանապարհներին` նշված ճանապարհների հետ փոխհատումներից առաջ:

Ցանկացած կատարման Տ(T).1 և 200 մմ տրամագիծ ունեցող լուսացիրներով Տ(T).2 լուսացույցները տեղակայվում են մնացած բոլոր դեպքերում:

17.Մինչև խաչմերուկը նույն մոտեցման Տ(T).1 (ցանկացած կատարման) և Տ(T).2 լուսացույցների համատեղ տեղակայումը թույլատրվում է, երբ Տ(T).1 լուսացույցներով կարգավորվող տրանսպորտային հոսքերը Տ(T).2 լուսացույցներով կարգավորվող հոսքերից բաժանված են բարձրացված ուղղորդ կղզյակներով, անվտանգության կղզյակներով կամ բաժանարար գոտիներով:

18.Տ(T).3 (ցանկացած կատարման) լուսացույցները կիրառվում են որպես Տ(T).1 (ցանկացած կատարման) լուսացույցների ազդանշանները կրկնող, եթե տվյալ ուղղությամբ երթևեկելի մասի եզրային գոտու վրա` «Կանգ» գծի մոտ կանգնող տրանսպորտային միջոցների վարորդների համար դրանց տեսանելիությունը դժվարացված է:

Տ(T).3 լուսացույցը Տ(T).9 լուսացույցի փոխարեն թույլատրվում է կիրառել ճանապարհի երթևեկելի մասի կամ կարգավորվող հետիոտնային անցման հետ հեծանվային արահետի փոխհատման տեղերում` հեծանվորդների երթևեկությունը կարգավորելու համար: Այս դեպքում լուսացույցը պետք է կահավորված լինի սև գույնի հեծանվի պատկերով` 200 x 200 մմ չափսի սպիտակ գույնի ցուցանակով:

21.Տ(T).6 (ցանկացած կատարման) լուսացույցները և Տ(T).10 լուսացույցները կիրառվում են երկաթուղային գծանցներով երթևեկության կարգավորման համար: Դրանց տեղադրման անհրաժեշտությունը որոշվում է` ելնելով երկաթուղային գծանցի` ճանապարհի հետ փոխհատման պայմաններից:

Բացի դրանից, Տ(T).6 (ցանկացած կատարման) լուսացույցները կիրառվում են բացված կամուրջներով երթևեկությունը կարգավորելու համար և լաստանավային անցումների կառաններում: Թույլատրվում է դրանք կիրառել օպերատիվ ծառայությունների տրանսպորտային միջոցների համար` դեպի ճանապարհ դուրս գալու մուտքի վայրերում:

22.Ցանկացած կատարման Տ(T).7 լուսացույցները կիրառվում են չկարգավորվող խաչմերուկները և հետիոտնային անցումները նշելու համար այն դեպքերում, երբ՝

ա. տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների ինտենսիվությունը կազմում է 26-րդ կետի 1-ին և 2-րդ պայմաններում նշված ինտենսիվության արժեքների առնվազն կեսը,

բ. խաչմերուկից կամ հետիոտնային անցումից առաջ ապահովված չէ տեսանելիությունը տվյալ հատվածում թույլատրելի արագությամբ շարժվող տրանսպորտային միջոցի կանգառի համար,

գ. հետիոտնային անցումը տեղակայված է մանկական հաստատությունների երկայնքով անցնող ճանապարհահատվածի վրա,

դ. տեխնիկական հիմնավորումներով հնարավոր չէ հետիոտնային անցումների վրա կիրառել հետիոտնային կանչովի փուլով լուսացուցային կարգավորում:

(22-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

25.Հ(П).1 և Հ(П).2 լուսացույցները կիրառվում են կարգավորվող խաչմերուկներում և խաչմերուկներից դուրս հետիոտնային անցումներում ճանապարհն անցնող հետիոտների երթևեկությունը կարգավորելու համար:

300 մմ (300 x 300 մմ չափսի) տրամագիծ ունեցող լուսացիրներով լուսացույցները տեղակայվում են տվյալ ուղղությամբ երթևեկության համար չորս և ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհներին, 200 մմ (200 x 200 մմ չափսի) տրամագիծ ունեցող լուսացիրներով լուսացույցները` ավելի պակաս գոտիներ ունեցող ճանապարհներին:

26.Տ(T).1 (ցանկացած կատարման), Տ(T).2, Հ(П).1 և Հ(П).2 լուսացույցները կիրառվում են խաչմերուկներում և նույն մակարդակում տրանսպորտային հոսքերի, ինչպես նաև տրանսպորտային ու հետիոտնային հոսքերի փոխհատումների այլ տեղերում երթևեկությունը կարգավորելու համար: Նշված լուսացույցները կիրառվում են հետևյալ չորս պայմանից որևէ մեկի առկայության դեպքում`

1-ին պայման. Փոխհատվող ուղղությունների տրանսպորտային միջոցների երթևեկության ինտենսիվությունը շաբաթվա աշխատանքային օրվա ցանկացած 8 ժամվա ընթացքում պակաս չէ ստորև ներկայացված աղյուսակի մեծություններից:

2-րդ պայման. Ճանապարհի երկու ուղղությամբ տրանսպորտային միջոցների երթևեկության ինտենսիվությունը շաբաթվա աշխատանքային օրվա ցանկացած 8 ժամվա ընթացքում կազմում է առնվազն 600 միավոր/ժ (բաժանարար գոտի ունեցող ճանապարհի համար` 1000 միավոր/ժ): Այդ ճանապարհի երթևեկելի մասն ավելի ծանրաբեռնված ուղղությամբ հատող հետիոտների երթևեկության ինտենսիվությունը նույն ժամանակում կազմում է առնվազն 150 հետ./ժ:

10000-ից պակաս բնակիչ ունեցող բնակավայրերում տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների երթևեկության ինտենսիվությունը 1-ին և 2-րդ պայմաններով կազմում է նշվածների 70 տոկոսը:

3-րդ պայման. 1-ին և 2-րդ պայմաններով միաժամանակ տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների երթևեկության ինտենսիվությունը կազմում է նշվածների 80 տոկոսը կամ ավելի:

Աղյուսակ. Փոխհատվող ուղղություններով տրանսպորտային հոսքերի երթևեկության ինտենսիվությունը

Մեկ ուղղությամբ երթևեկության գոտիների թիվը	Տրանսպորտային միջոցների երթևեկության ինտենսիվությունը, միավոր/ժ
գլխավոր ճանապարհ	երկրորդական ճանապարհ	երկու ուղղությամբ գլխավոր ճանապարհով	մեկ` առավել ծանրաբեռնված ուղղությամբ երկրորդական ճանապարհով
1	1	750 670 580 500 410 380	75 100 125 150 175 190
2 և ավելի	1	900 800 700 600 500 400	75 100 125 150 175 190
2 կամ ավելի	2 կամ ավելի	900 825 750 675 600 525 480	100 125 150 175 200 225 240

4-րդ պայման. Խաչմերուկում վերջին 12 ամսվա ընթացքում տեղի են ունեցել ոչ պակաս, քան երեք ճանապարհատրանսպորտային պատահարներ, որոնք կարող էին կանխվել լուսացուցային ազդանշանի առկայության դեպքում: Ընդ որում, 1-ին և 2-րդ պայմանները պետք է կատարվեն 80 տոկոսով և ավելի:

Հետիոտների երթևեկության համար կանչովի փուլով լուսացուցային կարգավորում կիրառում են, եթե՝

ա․ հետիոտնային անցումը տեղակայված է երկկողմ երթևեկությամբ, յուրաքանչյուր ուղղությամբ երկու և ավելի երթևեկելի գոտի ունեցող ճանապարհներին,

բ․ միակողմանի երթևեկությամբ ճանապարհներին, որոնք ունեն երեք և ավելի երթևեկելի գոտիներ:

Բնակավայրերում՝ 1.23 ճանապարհային նշանի ազդման գոտուց դուրս գտնվող հատվածներում, թույլատրվում է հետիոտնային անցումի վրա կանչովի փուլով լուսացուցային կարգավորում չկիրառել, եթե տվյալ հետիոտնային անցումը գտնվում է կարգավորվող հետիոտնային անցումների միջև, որոնք տեղակայված են իրարից 600 մետրից պակաս հեռավորության վրա:

28.Տ(T).1 (ցանկացած կատարման), Տ(T).2, Տ(T).9 (կամ ցանկացած կատարման) Տ(T).3), Հ(П).1 և Հ(П).2 լուսացույցները սույն կանոնների 26-րդ և 27-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում կիրառվում են, մասնավորապես, եթե հարևան կարգավորվող խաչմերուկների (որոնք միացված են երթևեկության համակարգված կառավարման համակարգում) միջև հեռավորությունը գերազանցում է 800 մետրը:

30.Տ(T).7 լուսացույցները կիրառվում են, եթե տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների երթևեկության ինտենսիվությունը կազմում է սույն կանոնների 26-րդ կետում նշված 1-ին և 2-րդ պայմանների համար սահմանված նորմերի կեսից ոչ պակասը, կամ կանգառի համար ապահովված չէ տրանսպորտային միջոցի տեսանելիությունը, որը խաչմերուկից կամ հետիոտնային անցումից առաջ ընթանում էր ճանապարհի նախորդ տեղամասի վրա թույլատրված արագությամբ:

31.Ճանապարհի նեղացման տեղամասերում Տ(T).8 լուսացույցները կիրառվում են, եթե երկու ուղղությամբ երթևեկության համար առկա է միայն մեկ գոտի, և սահմանափակ տեսանելիության պատճառով երթևեկությունը չի կարող կազմակերպվել 2.6 «Հանդիպակաց երթևեկության առավելություն» և 2.7 «Առավելություն հանդիպակաց երթևեկության նկատմամբ» ճանապարհային նշանների օգնությամբ:

IV. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

33.Լուսացույցները տեղակայվում են ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման մասով կազմված նախագծերի համաձայն: Դրանք տեղակայվում, հանվում (տեղափոխվում) և փոխարինվում են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության համաձայն ճանապարհները տնօրինող և շահագործող լիազորված մարմինների կամ անձանց որոշմամբ:

Լուսացույցներն ընդհանուր օգտագործման` պետական և համայնքային սեփականություն հանդիսացող ճանապարհներին տեղակայում և սպասարկում են «Գնումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքով սահմանված կարգով ընտրված կապալառու կազմակերպությունները` Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության համաձայն ճանապարհները տնօրինող և շահագործող լիազորված մարմինների կամ անձանց պատվերով և նրանց հաշվին:

Լուսացույցների սպասարկման մասին պայմանագրերը կնքվում են առնվազն 18 ամիս ժամկետով: Լուսացույցների աշխատանքի խափանման ժամանակ ճանապարհային երթևեկությունն առանց հատուցման կարգավորվում է Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության համապատասխան աշխատողի կողմից` 3 ժամվա ընթացքում: Իսկ 3 ժամից ավելի կարգավորման դեպքում` յուրաքանչյուր ժամվա համար կապալառու կազմակերպությունը պայմանագրով որոշված գումար է վճարում Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության արտաբյուջետային հաշվին։

(33-րդ կետը փոփ. 11.04.19 N 439-Ն)

34.Տ(T).9, Հ(П).1 և Հ(П).2) տրանսպորտային լուսացույցների (բացի Տ(T).3` ցանկացած կատարման, տեղակայման դեպքում երթևեկության յուրաքանչյուր գոտուց (որի վրա տարածվում է դրանց ազդեցությունը) լուսացույցների ազդանշանների տեսանելիությունը պետք է ապահովվի 100 մ-ից ոչ պակաս հեռավորության վրա: Եթե հնարավոր չէ ապահովել այս պայմանը, ապա տեղակայվում է 1.8 «Լուսացուցային կարգավորում» ճանապարհային նշանը:

Տ(T).1.ա, Տ(T).1.ձ և Տ(T).1.աձ լուսացույցների լրացուցիչ սեկցիայի ազդանշանները և Տ(T).9 լուսացույցի ազդանշանը պետք է ճանաչվեն 50 մ-ից ոչ պակաս հեռավորության վրա:

Տ(T).1.ա, Տ(T).1.ձ և Տ(T).1.աձ լուսացույցների լրացուցիչ սեկցիայի տեսանելիությունը բարելավելու համար դրանք կահավորվում են սպիտակ գույնի կոր անկյուններով ուղղանկյան ձևի էկրաններով, որոնք լուսացույցի եզրաչափից կարող են դուրս գալ 120 մմ չափով: Էկրանի ձևը կարող է կրկնել լուսացույցի ուրվագիծը:

Տ(T).2 տրանսպորտային լուսացույցները 8.14 «Երթևեկության գոտի» լրացուցիչ ցուցանակի հետ տեղակայում են յուրաքանչյուր երթևեկելի մասի վերևում, եթե՝

ա․ տվյալ գոտիներով երթևեկող տրանսպորտային միջոցների համար լուսացուցային օբյեկտի աշխատանքի ռեժիմը նախատեսում է լուսացույցի ազդանշանների տարբեր տևողություններ և (կամ) հերթականություններ.

բ․ դրանք տեղակայում են թունելների սկզբում՝ 15-րդ կետին համապատասխան.

8.14 լրացուցիչ ցուցանակները տեղակայվում են անմիջապես լուսացույցի ներքևում:

(34-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

35.Տ(T).3 (ցանկացած կատարման) լուսացույցների տեղակայման դեպքում` 6.16 «Կանգ-գիծ» ճանապարհային նշանից կամ 1.12 «Կանգ-գիծ» գծանշումից առաջ` լուսացույցի մոտակա եզրային գոտում կանգնած տրանսպորտային միջոցների վարորդների համար պետք է ապահովված լինի դրանց ազդանշանների տեսանելիությունը:

36.Տ(T).4 (ցանկացած կատարման) լուսացույցները տեղակայվում են դեպի դարձափոխային կարգավորմամբ գոտի մուտքից առաջ և ճանապարհի տեղամասի ամբողջ երկարությամբ` նման կարգավորմամբ յուրաքանչյուր գոտու վրա: Ընդ որում, յուրաքանչյուր լուսացույցի տեղակայման վայրից պետք է ապահովվի երթևեկության ուղղությամբ հաջորդ լուսացույցի ազդանշանների տեսանելիությունը:

Նկար N 2. Լուսացույցների տեղակայման վայրեր (ա-ից թ լուսացույցների տեղակայման վայրերը)

(նկարը փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

(36-րդ կետը փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

37.Հ(П).1 և Հ(П).2 լուսացույցները տեղակայվում են երթևեկելի մասի երկու կողմի մայթերի վրա, բաժանարար գոտու կամ բարձրացված անվտանգության կղզյակի առկայության դեպքում` դրանց վրա, եթե մեկ ուղղությամբ երթևեկության գոտիների թիվը երկուսից ավելի է (նկար N 2-ա):

Հետիոտնային լուսացույցների տեղակայման դեպքում ճանապարհի երթևեկելի մասի հակառակ կողմից պետք է ապահովվի հետիոտների կողմից դրանց ազդանշանների տեսանելիությունը:

Հետիոտնային լուսացույցներով կահավորվում են կարգավորվող խաչմերուկում տեղաբաշխված բոլոր հետիոտնային անցումները:

38.Լուսացույցների տեղակայման բարձրությունը` իրանի ներքևի եզրից մինչև երթևեկելի մասի մակերևույթը (N 1 նկար) կազմում է`

ա) Տ(T).5 և Տ(T).9) տրանսպորտային լուսացույցների (բացի Տ(T).3` ցանկացած կատարման, համար`

երթևեկելի մասի վրա տեղակայման դեպքում` 5,0-6,0 մ: Թույլատրվում է երթևեկելի մասի վրա լուսացույցները տեղակայել 6,0-8,0 մ բարձրության վրա,

երթևեկելի մասի կողքին տեղակայման դեպքում` 2,0-3,0 մ.

բ) Տ(T).3 (ցանկացած կատարման) լուսացույցների համար` 1,5-2,0 մ.

գ) Տ(T).5 լուսացույցների համար` 2,0-4,0 մ.

դ) հետիոտնային լուսացույցների համար` 2,0-2,5 մ:

Մեկ ուղղությամբ նույն հենարանի վրա տեղակայված և դեպի երթևեկության մասնակիցներն ուղղված տարբեր տեսակի լուսացույցները միմյանց նկատմամբ ուղղաձիգ ուղղությամբ տեղակայվում են հետևյալ հաջորդականությամբ (ներքևից վերև)` Տ(T).3 (ցանկացած կատարման), Հ(П).1 (Հ(П).2), Տ(T).1 (Տ(T).1.ա, Տ(T).1.ձ, Տ(T).1.աձ) կամ Տ(T).2, Տ(T).5 (N 1 նկար):

40.Երթևեկելի մասի եզրից մինչև երթևեկելի մասի կողքին տեղակայված լուսացույցը եղած հեռավորությունը պետք է կազմի 0,5-2,0 մ:

Երթևեկելի մասի մոտակա եզրից մինչև երթևեկելի մասի վրա տեղակայված լուսացույցը եղած հեռավորությունը պետք է լինի առնվազն 4 մ (N 1 նկար):

Հետիոտնային լուսացույցի ազդանշանների ապահովված տեսանելիության դեպքում թույլատրվում է այն տեղակայել երթևեկելի մասի եզրից մինչև 5 մ հեռավորության վրա:

43.Տրանսպորտային լուսացույցները (բացի Տ(T).1.հ) խաչմերուկից առաջ տեղակայվում են երթևեկելի մասի կողքին կամ երթևեկելի մասի վրա (բացի Տ(T).3, Տ(T).6, Տ(T).10): Տ(T).1 լուսացույցը տեղակայվում է միայն երթևեկելի մասի վրա:

Տվյալ ուղղությամբ երթևեկելի մասի աջ կողմում տեղակայվում են Տ(T).1, Տ(T).1.ա, Տ(T).1.աձ, Տ(T).2 («ուղիղ», «դեպի աջ», «ուղիղ և դեպի աջ» սլաքներով), Տ(T).3, Տ(T).3.ա, Տ(T).6, Տ(T).7, Տ(T).8, Տ(T).9 և Տ(T).10 լուսացույցները: Տ(T).1.ձ, Տ(T).2 («դեպի ձախ» կամ «ուղիղ և դեպի ձախ» սլաքներով) և Տ(T).3.ձ լուսացույցները տեղակայվում են ձախ կողմում` բաժանարար գոտու, ուղղորդ կղզյակի կամ անվտանգության կղզյակի վրա, միակողմ երթևեկության դեպքում` ճանապարհի ձախ կողմում:

Նկար N 3. Կարգավորվող հետիոտնային անցման վրա լուսացույցների տեղակայման օրինակ

Երկկողմ երթևեկությամբ ճանապարհներին խաչմերուկից առաջ բաժանարար գոտու, ուղղորդ կղզյակների կամ անվտանգության կղզյակների բացակայության դեպքում թույլատրվում է Տ(T).1.ձ լուսացույցը տեղակայել աջ կողմում, եթե բնակավայրերում տվյալ ուղղությամբ գոտիների թիվը պակաս է երեքից (բնակավայրերից դուրս` երկուսից ոչ ավելի), հակառակ դեպքում Տ(T).1.ձ լուսացույցը տեղակայվում է երթևեկելի մասի վրա: Այդ դեպքում «դեպի ձախ», «ուղիղ» կամ «ուղիղ և դեպի ձախ» սլաքներով Տ(T).2 լուսացույցները տեղակայվում են երթևեկելի մասի վրա:

Եթե լուսացուցային օբյեկտի աշխատանքի ռեժիմը նախատեսում է զանազան գործունեություն և (կամ) երթևեկության յուրաքանչյուր գոտու համար լուսացուցային ազդանշանների հաջորդականություն, ապա Տ(T).2 լուսացույցները տեղակայվում են երթևեկության համապատասխան գոտիների վրա:

Տ(T).5 լուսացույցը տեղակայվում է աջ կողմում կամ սահմանված երթուղով երթևեկող տրանսպորտային միջոցների համար հատկացված գոտու վրա: Տրամվայների երթևեկության կարգավորման դեպքում թույլատրվում է Տ(T).5 լուսացույցները տեղակայել գծերի միջև:

Թույլատրվում է Տ(T).7 լուսացույցները տեղակայել բարձրացված կենտրոնական կղզյակի, անվտանգության կղզյակի կամ խաչմերուկի կենտրոնի վրա:

44.Երթևեկելի մասի կողքին տեղակայված Տ(T).1 ցանկացած կատարման և Տ(T).2 լուսացույցները կրկնում են:

Կրկնող լուսացույցը տեղակայվում է խաչմերուկում կամ անմիջապես դրանից հետո` հաշվի առնելով վարորդի կողմից լուսացույցի ազդանշանի տեսանելիությունը:

Բաժանարար գոտու, ուղղորդ կղզյակների կամ անվտանգության կղզյակների առկայության դեպքում կրկնող լուսացույցները (բացի Տ(T).1.ա, «դեպի աջ» սլաքով Տ(T).2) տեղակայվում են խաչմերուկում, դրանից հետո` երթևեկելի մասերի միջև կամ խաչմերուկից ձախ: Ընդ որում, խաչմերուկից հետո ձախ կողմում կրկնող լուսացույցի տեղակայումը թույլատրվում է, եթե հանդիպակաց երթևեկության երթևեկելի մասն ունի երեք և ավելի երթևեկության գոտի, իսկ յուրաքանչյուր գոտիով երթևեկության ինտենսիվությունը կազմում է ոչ ավելի, քան 500 միավոր/ժ:

Տ(T).1.ա և Տ(T).2 («դեպի աջ» սլաքով) լուսացույցները կրկնում են, եթե դեպի աջ շրջադարձն իրականացվում է երկու և ավելի շարքով: Կրկնող լուսացույցները տեղակայվում են խաչմերուկում կամ անմիջապես դրանից հետո` երթևեկելի մասերի միջև կամ աջ կողմում: Լուսացույցն աջ կողմում տեղակայելու դեպքում համընթաց ուղղությամբ գոտիների թիվը պետք է լինի երեքից ոչ ավելի, իսկ յուրաքանչյուր գոտիով երթևեկության ինտենսիվությունը կազմում է ոչ ավելի, քան 500 միավոր/ժ:

Բաժանարար գոտիների, բարձրացված ուղղորդ կղզյակների կամ անվտանգության կղզյակների բացակայության դեպքում` կրկնող լուսացույցները տեղակայվում են անմիջապես խաչմերուկից հետո` Տ(T).1.ա կամ Տ(T).2 («դեպի աջ» սլաքով)` աջ կողմում, մյուսները` ձախ կողմում, եթե տվյալ ուղղությամբ գոտիների թիվը պակաս է երեքից, իսկ յուրաքանչյուր գոտիով երթևեկության ինտենսիվությունը կազմում է ոչ ավելի, քան 500 միավոր/ժ (նկար N 1-ա):

Սույն կետում նշված պայմանները չապահովելու դեպքում լուսացույցները (բացի ցանկացած կատարման Տ(T).3 լուսացույցներից) տեղակայվում են երթևեկելի մասի վրա (նկար N 1-բ):

Թույլատրվում է երթևեկելի մասի վրա տեղակայված լուսացույցները չկրկնել:

Տեղեկատու-լուսային սեկցիաները տեղակայվում են անմիջապես տրանսպորտային լուսացույցի ներքևում, որի թույլատրող ազդանշանով երթևեկելու դեպքում հնարավոր է փոխհատում՝ շրջադարձ կատարող տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների միջև, որոնք տեղաշարժվում են հետիոտնային անցումով՝ հետիոտնային լուսացույցի թույլատրող ազդանշանով: Տեղեկատու-լուսային սեկցիաների գունային կոորդինատները պետք է համապատասխանեն ԳՕՍՏ Ռ 52282-2004 ստանդարտին, լույսի առանցքային ուժը՝ 50 կդ-ից (կանդելա՝ միջազգային չափման միավոր) ոչ պակաս: Տեղեկատու-լուսային սեկցիայի աշխատանքային մակերեսը պետք է համապատասխանի այն տրանսպորտային լուսացույցի աշխատանքային մակերեսի չափերին, որի ներքևում տեղակայված է:

(44-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

V. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՌԵԺԻՄՆԵՐԸ

45.Նույն լուսացուցային օբյեկտում տեղակայված բոլոր լուսացույցները (բացի ցանկացած կատարման Տ(T).4 լուսացույցներից) պետք է աշխատեն փոխհամաձայնեցված ռեժիմներում:

Երթևեկության համաձայնեցված կառավարման համակարգում ընդգրկված լուսացուցային օբյեկտի ցանկացած լուսացույց պետք է հնարավորություն ունենա աշխատելու անհատական (պահեստային) ավտոմատ ռեժիմում` անկախ լուսացուցային մյուս օբյեկտների աշխատանքից:

46.Տ(T).1, Տ(T).3 (ցանկացած կատարման), Տ(T).2 և Տ(T).9 լուսացույցների համար պահպանվում է ազդանշանների միացման հետևյալ հաջորդականությունը` կարմիր-կարմիրը դեղինի հետ-կանաչ-դեղին-կարմիր …: Ընդ որում, «կարմիրը դեղինի հետ» ազդանշանի տևողությունը 2 վ-ից ավելի չպետք է լինի, «դեղին» ազդանշանի տևողությունը բոլոր դեպքերում` 3 վ: Եթե միջանկյալ տակտի հաշվարկային տևողությունը գերազանցում է նշված ցուցանիշները, ապա «կարմիր» ազդանշանի տևողությունն ավելացվում է գերազանցված ժամանակի չափով: Այս պահանջը չի տարածվում շահագործման մեջ գտնվող այն կոնտրոլերների վրա, որոնք ի վիճակի չեն բաժանել միջանկյալ տակտը:

Թույլատրվում է ազդանշանների միացման հետևյալ հաջորդականությունը` կարմիր-կանաչ-դեղին-կարմիր …, եթե լուսացուցային օբյեկտը միացված չէ երթևեկության համաձայնեցված կառավարման համակարգին:

47.Տ(T).1, Տ(T).3 (ցանկացած կատարման), Տ(T).2, Տ(T).8 և Տ(T).9 լուսացույցների օգտագործմամբ ռեժիմը կարող է նախատեսել «կանաչ» ազդանշանի թարթումը 3 վ-ի ընթացքում` անմիջապես 1 թարթ/վ հաճախականությամբ (նշված հաճախականությունից շեղումը թույլատրվում է + 10 տոկոս), դրա անջատումից առաջ: Հ.1 և Հ.2 լուսացույցների համար նման ռեժիմը պարտադիր է: Լրացուցիչ սեկցիայի վրա կարմիր եզրագծով ցանկացած կատարման Տ(T).1, Տ(T).3 լուսացույցների համար այդ սեկցիայի ազդանշանների միացման հաջորդականությունը հետևյալն է՝ կարմիր եզրագիծ-կանաչ սլաք-կարմիր եզրագիծ:

«Կանաչ» ազդանշանի վառվելու մնացած ժամանակի մասին վարորդներին և հետիոտներին տեղյակ պահելու համար թույլատրվում է կիրառել թվատախտակ:

Հետիոտնային անցումների վրա, որոնցից պարբերաբար օգտվում են կույր և թույլ տեսնող հետիոտները, լուսացուցային ազդանշանների հետ լրացուցիչ կիրառվում է հետիոտնային լուսացույցի ռեժիմով աշխատող ձայնային ազդանշան:

(47-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

48.Երթևեկության ինտենսիվությունը սույն կանոնների 26-րդ կետի 1-ին և 2-րդ պայմանների համար մինչև 50 տոկոս նշանակությամբ նվազեցնելու ընթացքում Տ(T).1 և Տ(T).3 (ցանկացած կատարման), Տ(T).2 և Տ(T).9 լուսացույցները փոխանցվում են «դեղին» ազդանշանի թարթող ռեժիմի` «կանաչ» ազդանշանի համար սույն կանոնների 47-րդ կետում նշված հաճախականությամբ:

Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման պայմաններով այդ լուսացույցներն օրվա ընթացքում թույլատրվում է թողնել երեք գույնի ազդանշանի ռեժիմում:

Արգելվում է ներդնել լուսացույցի դեղին թարթման ռեժիմ այն խաչմերուկներում, որտեղ՝

ա․ կազմակերպված է անկյունագծային հետիոտնային երթևեկություն,

բ․ լուսացուցային կարգավորումը ներդրվել է 26-րդ կետի 4-րդ պայմանին համապատասխան:

(48-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

49.Տ(T).4, Տ(T).8 լուսացույցների ազդանշանների միացման հաջորդականությունը` «կարմիր» և «կանաչ» ազդանշանների հաջորդական միացումն է, Տ(T).4.դ լուսացույցի համար` կարգավորման ռեժիմին համապատասխան «կարմիր», «կանաչ» և «դեղին» ազդանշանների:

Տ(T).5 լուսացույցների ազդանշանների միացման հաջորդականությունը որոշվում է երթևեկության կազմակերպման սխեմայով:

Տ(T).6, Տ(T).6.կ և Տ(T).10 լուսացույցները պետք է ապահովեն երկու ազդանշանների հաջորդական միացումը կամ մեկ ազդանշանի թարթումը` «կանաչ» ազդանշանի համար սույն կանոնների 47-րդ կետում նշված հաճախականությամբ:

Հետիոտնային լուսացույցների միացման հաջորդականությունն է` կարմիր-կանաչ-կարմիր …` լուսացուցային օբյեկտի աշխատանքային ռեժիմին համապատասխան:

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ՆՇԱՆՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ, ԴՐԱՆՑ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՒ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

a3.1.Ճանապարհային նշաններին ներկայացվող պահանջներով, դրանց կիրառման ու տեղակայման կանոններով (այսուհետ` կանոններ) սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության ավտոմոբիլային ճանապարհներին, ինչպես նաև բնակավայրերի փողոցներում տեղակայվող ճանապարհային նշանների դասակարգումը, դրանց ներկայացվող տեխնիկական, շահագործական վիճակի պահանջները, կիրառման և տեղակայման կանոնները:

a3.2.Սույն կանոնների պահանջների կատարումը պարտադիր է Հայաստանի Հանրապետության ավտոմոբիլային ճանապարհներին, ինչպես նաև բնակավայրերի փողոցներում ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման մասով նախագծերի մշակման, ճանապարհային նշանների տեղակայման և շահագործման աշխատանքների ժամանակ:

Սույն կանոնների գործողությունը տարածվում է Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր օգտագործման` պետական և ոչ պետական ճանապարհների վրա` անկախ սեփականության ձևից:

a3.2.2.Հայաստանի Հանրապետության կառավարության լիազորած պետական կառավարման մարմնի (այսուհետ՝ պետական ճանապարհային մարմին) և Հայաստանի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարության համաձայնությամբ ճանապարհները տնօրինող մարմինները կարող են փորձնական նպատակով կիրառել ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման այլ տեխնիկական միջոցներ, որոնք Հայաստանի Հանրապետությունում գործող ԳՕՍՏ ստանդարտներով նախատեսված չեն: Փորձնական նպատակով ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման նոր տեխնիկական միջոցներ կիրառելու թույլտվություն ստանալու նպատակով՝ ճանապարհը տնօրինողը պետական ճանապարհային մարմնին և Հայաստանի Հանրապետության ներքին գործերի նախարարությանն է ներկայացնում հետևյալ տեղեկատվությունը՝

ա) հիմնավորում փորձարկվող տեխնիկական միջոցի նպատակի ու առկա խնդրի վերաբերյալ.

բ) փորձարկման անցկացման վայրը(երը) և ժամկետը.

a3.3.Սույն կանոններում օգտագործվում են հետևյալ հասկացությունները`

ճանապարհային նշան՝ երթևեկության կազմակերպման տեխնիկական միջոց նշանակումներով և (կամ) մակագրություններով, որոնցով տեղեկացվում է ճանապարհային երթևեկության մասնակիցներին՝ ճանապարհների պայմանների և երթևեկության ռեժիմների, բնակավայրերի ու այլ օբյեկտների տեղակայման մասին (ԳՕՍՏ 32945-2014 ստանդարտի 3.3 կետ):

Ճանապարհային նշանը կազմված է հիմքից, դիմային կողմից, որի վրա պատկերված է պատկերը, մակագրությունը, կարծր տարրից, պաշտպանիչ շերտից և ամրացնող դետալներից: Պատկերի կատարման եղանակից կախված՝ նշանի դիմային կողմը կարող է լինել սոսնձվող, ներկվող կամ կոմբինացված, այդ թվում՝ կատարումը կարող է լինել տրաֆարետային կամ թվային տպագրման եղանակով.

ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման (այսուհետ՝ նաև ՃԵԿ) տեխնիկական միջոց՝ ճանապարհային նշան, գծանշում, լուսացույց, ճանապարհային արգելապատնեշներ և ուղղորդ կառուցվածքներ (նաև դեդեկտորներ, կոնտրոլերներ և այլն).

ճանապարհատրանսպորտային պատահարների (այսուհետ՝ նաև ՃՏՊ) կուտակման վայր կամ ճանապարհի վթարավտանգ հատված՝ ճանապարհի կամ փողոցի հատված, որի երկարությունը բնակավայրերից դուրս չի գերազանցում 1000 մետր, իսկ բնակավայրերում՝ 200 մետր, կամ ճանապարհների, փողոցների հատում, որտեղ վերջին տարում տեղի է ունեցել 3 կամ ավել միևնույն տեսակի ՃՏՊ, կամ 5 և ավել ՃՏՊ՝ անկախ դրանց տեսակից, որոնց հետևանքով եղել են զոհեր կամ վիրավորներ.

հիմնական նշան՝ նշան, որի տեղակայման անհրաժեշտությունը որոշվում է ելնելով ճանապարհային պայմաններից` սույն կանոնների պահանջներին համապատասխան.

կրկնող նշան՝ հիմնական նշանի հետ ճանապարհի նույն ընդլայնական կտրվածքում տեղակայված նշան, որը ծառայում է երթևեկության մասնակիցների կողմից տեղեկատվության ընկալման հուսալիությունը բարձրացնելու համար.

նախնական նշան՝ մինչև հիմնական նշանը տեղակայված նշան, որը վարորդներին նախազգուշացնում է երթևեկության ռեժիմի սպասվելիք փոփոխության կամ հիմնական նշանի վրա նշված օբյեկտի վերաբերյալ տեղեկության մասին.

կրկնվող նշան՝ հիմնական նշանից հետո տեղակայված նշան, որը հաստատում է հիմնական նշանի վրա նշված տեղեկությունը.

լրացուցիչ տեղեկատվության նշան (ցուցանակ)՝ նշան, որը կիրառվում է այլ նշանների հետ դրանց գործողությունը սահմանափակելու կամ հստակեցնելու համար կամ պարունակում է այլ տեղեկատվություն երթևեկության մասնակիցների համար.

բերմա՝ ճանապարհի հողային պաստառի լրացուցիչ տարր, որը մասնավորապես, նախատեսված է ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման տեխնիկական միջոցների տեղակայման համար, երբ չի ապահովվում դրանց տեսանելիությունը.

անհատական նախագծման ճանապարհային նշան՝ ճանապարհային նշանի տարատեսակ, որի չափսերը որոշվում են հաշվարկագրաֆիկային եղանակով.

ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման ժամանակավոր տեխնիկական միջոցներ՝ երթևեկության անվտանգության և ճանապարհի թողունակության բարձրացման համար ճանապարհներին կիրառվող տեխնիկական միջոցների համալիր, որոնք կիրառում են այն ժամանակաշրջանում, որի ընթացքում անհրաժեշտություն է առաջացել կատարելու երթևեկության կազմակերպման ժամանակավոր փոփոխություն (ԳՕՍՏ 32757-2014 ստանդարտ).

փոփոխական տեղեկատվությամբ ճանապարհային նշան՝ ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման տեխնիկական միջոց, որը նշանակված է ճանապարհային նշանների պատկերների արտացոլման համար՝ բացառությամբ անհատական նախագծման նշանների.

Փոփոխական տեղեկատվությամբ նշանները թույլ են տալիս արտացոլել ժամանակի մեջ փոփոխվող ճանապարհային նշանների պատկերները: Նշանի միացված վիճակը նրա աշխատանքային վիճակն է, երբ արտացոլվում է ճանապարհային նշանի պատկերը, իսկ անջատված վիճակը, երբ այդ պատկերը չի արտացոլվում (ԳՕՍՏ 32865-2014 ստանդարտի 3.1-ին կետին համապատասխան).

անվտանգության կղզյակ՝ ճանապարհի կահավորանքի տարր, որը բաժանում է երթևեկության գոտիները (այդ թվում` հեծանվորդների համար նախատեսված գոտիները), ճանապարհի երթևեկելի մասից առանձնացված է եզրաքարերով և (կամ) նշված է ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման տեխնիկական միջոցներով և նշանակված է հետիոտների կանգառման (սպասման) համար՝ ճանապարհի երթևեկելի մասն անցնելու ընթացքում։

Անվտանգության կղզյակին կարող է վերաբերել նաև բաժանիչ գոտու հատվածը, որի վրա տեղակայված է հետիոտնային անցումը․

ուղղորդ կղզյակ՝ երթևեկելի մասի հետ միևնույն մակարդակում տեղակայված կամ դրանից բարձրացված կղզյակ, որն ապահովում է տրանսպորտային հոսքերի բաժանման կամ միավորման համար բարենպաստ պայմաններ (ԳՕՍՏ 32846-2014 ստանդարտի 3.2 կետ).

կառուցվածքայնորեն առանձնացված բաժանիչ գոտի՝ ճանապարհի տարր, որն իրարից բաժանում է հարակից երթևեկելի մասերը, և որը նախատեսված չէ տրանսպորտային միջոցների երթևեկության կամ կանգառի համար: Երթևեկելի մասից առանձնացված է հետևյալ տարրերից մեկով կամ մի քանիսով՝ ճանապարհային արգելապատնեշներով, եզրաքարերով, ուղղորդ կառուցվածքներով, հակակուրացման էկրաններով (ԳՕՍՏ 32838-2014 ստանդարտ), ինչպես նաև սիզամարգով և 1.2 գծանշման համակցումով.

բաժանիչ գոտի՝ ճանապարհի հարակից երթևեկելի մասերը բաժանող, համապատասխան գծանշումով առանձնացված տարր, որը նախատեսված չէ տրանսպորտային միջոցների և հետիոտների երթևեկության կամ կանգառի համար:

(3-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.22.Ճանապարհի օտարման շերտում, այդ թվում՝ բաժանիչ գոտում և կողնակներում չի թույլատրվում տեղադրել պաստառներ, ազդագրեր, տեղակայել հարմարանքներ, որոնք կարող են ընկալվել որպես ճանապարհային նշաններ կամ նվազեցնել դրանց տեսանելիությունը, արդյունավետությունը կամ «կուրացնել» երթևեկության մասնակիցներին, կամ շեղել նրանց ուշադրությունը` դրանով իսկ վտանգ ստեղծելով երթևեկության համար:

Նշանների վրա (դիմային և հակառակ կողմերում), նշանների տակ, լուսացույցների և դրանց հենարանների, ուղեանցների, վերգետնյա հետիոտնային անցումների վրա չի թույլատրվում տեղադրել արտաքին գովազդ և գովազդային միջոցներ կամ որևէ այլ բան, որն առնչություն չունի ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման հետ: Ճանապարհը տնօրինողը շահույթ չհետապնդող որևէ կազմակերպությանը կամ ընկերությանը կարող է թույլատրել տեղակայել հատուկ թելադրանքի կամ տեղեկատվական նշաններ և նշանի կամ դրա հենարանի վրա դնել իրենց խորհրդանիշը` պայմանով, որ այն չի դժվարացնի նշանի ընկալումը:

Ժամանակավոր, հիմնական նշանները և լուսացույցները, որոնք նշանակված չեն գործող ճանապարհային երթևեկության կազմակերպման սխեմայի համար, թույլատրվում է ծածկել ծածկոցներով։

(22-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.33.Տվյալ ուղղությամբ երթևեկության երկու և ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհներին, երթևեկելի մասից աջ տեղակայված 1.1, 1.2, 1.20.1 - 1.20.3, 1.25, 2.4, 2.5, 3.24 նշաններն անհրաժեշտ է կրկնել: 3.20 և 3.22 նշանները կրկնում են յուրաքանչյուր ուղղությամբ մեկ երթևեկելի գոտի ունեցող ճանապարհներին:

Կրկնող նշանները տեղակայվում են կառուցվածքայնորեն առանձնացված բաժանարար գոտում:

1.2 հորիզոնական գծանշումով նշված բաժանիչ գոտիով կամ առանց բաժանիչ գոտի չունեցող ճանապարհներին կրկնող նշանները տեղակայվում են`

ա) երթևեկելի մասից ձախ, երբ հանդիպակաց երթևեկությունն իրականացվում է մեկ կամ երկու գոտիով.

բ) երթևեկելի մասի վրա, երբ հանդիպակաց երթևեկությունն իրականացվում է երեք և ավելի գոտիներով:

Անհրաժեշտության դեպքում թույլատրվում է կրկնել նաև մյուս նշանները:

Հանդիպակաց ուղղությամբ երեք կամ ավելի գոտի ունեցող ճանապարհներին թույլատրվում է ժամանակավոր ճանապարհային նշանները կրկնել միայն 1.2 գծանշումով նշված բաժանիչ գոտու վրա։ Դրա բացակայության դեպքում ժամանակավոր նշանները կրկնվում են երթևեկելի մասից ձախ:

5.19.1 նշանը կրկնում են երթևեկելի մասի վրա հետևյալ դեպքերում.

Բնակավայրերում՝

ա) երկկողմ երթևեկությամբ, տվյալ ուղղությամբ երեք և ավելի երթևկելի գոտի ունեցող ճանապարհներին (հաշվի է առնվում անցումաարագացման գոտիները, վերելքի վրայի լրացուցիչ գոտիները, երթուղային տրանսպորտի գոտիները և այլն),

բ) երեք և ավելի երթևեկելի գոտի ունեցող միակողմանի երթևեկությամբ ճանապարհներին:

Բնակավայրերից դուրս բոլոր ճանապարհներին երթևեկելի մասի վրա 5.19.1 նշանը կրկնում են:

(33-րդ կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն, փոփ., լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.35.Նշանի (բացի 1.4.1-1.4.6 նշաններից ու ցուցանակներից) ներքևի եզրից մինչև ճանապարհի ծածկույթի մակերևույթը եղած հեռավորությունը, եթե սույն կանոններով այլ բան նախատեսված չէ, պետք է լինի`

ա) բնակավայրերից դուրս երթևեկելի մասի եզրից աջ կողմում կամ ձախ կողմում տեղակայման դեպքում` 1,5-3,0 մ (նկար N 1-ա), բնակավայրերում` 2,0-4,0 մ (նկար N 1-բ).

բ) բարձրացված ուղղորդ, անվտանգության կղզյակների և երթևեկելի մասի (շարժական հենարանների) վրա տեղակայման դեպքում` 0,6-1,5 մ.

գ) երթևեկելի մասի վրա տեղակայման դեպքում` 5,0-6,0 մ: Ճանապարհի ծածկույթի մակերևույթից 5,0 մ–ից պակաս բարձրություն ունեցող արհեստական կառույցների վրա տեղակայված նշանները չպետք է դուրս ցցվեն կառուցվածքի ներքին եզրից:

Երթևեկելի մասից աջ կողմում կամ ձախ կողմում գտնվող նշանների տեղակայման բարձրությունը հաշվվում է երթևեկելի մասի եզրի ճանապարհի ծածկույթի մակերևույթից:

Մեկ նշանը մյուսի վրա տեղադրելու դեպքում տեղակայման բարձրությունը հաշվվում է ներքևի նշանից:

Մեկ հենարանի վրա տարբեր խմբերի նշանների տեղադրման հերթականությունը (վերևից ներքև, ձախից աջ), եթե սույն կանոններով այլ բան նախատեսված չէ, հետևյալն է`

1) առավելության նշաններ,

2) նախազգուշացնող նշաններ,

3) թելադրող նշաններ,

4) հատուկ թելադրանքի նշաններ,

5) արգելող նշաններ,

6) տեղեկատվության նշաններ,

7) սպասարկման նշաններ:

Նկար 1. Ճանապարհի ընդլայնական կտրվածքում նշանների տիպային դասավորությունը. ա-բնակավայրերից դուրս, բ-բնակավայրերում, գ-նեղ պայմաններում` կողնակի վրա

Նույն ճանապարհի վրա նշանների տեղակայման բարձրությունը հնարավորության սահմաններում պետք է միանման լինի:

a3.42.ԳՕՍՏ Ռ 52290-2004 ստանդարտի նշանների չափատեսակներն ընտրվում են ըստ N 1 աղյուսակի: Թույլատրվում է N 1 աղյուսակով ընդունել նաև ԳՕՍՏ 32945-2014 ստանդարտի նշանների չափատեսակները:

Աղյուսակ N 1. Նշանների չափատեսակները

Նշանների չափատեսակները	Նշանների կիրառումը
բնակավայրերից դուրս	բնակավայրերում
I	Մեկ գոտի ունեցող ճանապարհներ	ընդհանուր օգտագործման` համայնքային նշանակության ճանապարհներ, բնակավայրերի փողոցներ, որտեղով չեն անցնում միջպետական և հանրապետական նշանակության ճանապարհներ, անցումներ, ոչ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհներ
II	Երկու և երեք գոտի ունեցող ճանապարհներ	ընդհանուր օգտագործման պետական ճանապարհներ, ոչ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհներ, այդ թվում` բնակավայրերով անցնող
III	Չորս և ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհներ և ավտոմայրուղիներ	ընդհանուր օգտագործման պետական ճանապարհներ, ոչ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհներ, այդ թվում` բնակավայրերով անցնող
IV	Ճանապարհներին նորոգման աշխատանքներ կատարելու վայրեր, վտանգավոր տեղամասեր` կիրառման նպատակահարմարությունը հիմնավորելու դեպքում
Ճանապարհների դասակարգումը` ըստ «Ավտոմոբիլային ճանապարհների մասին» ՀՀ օրենքի

(42-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.44.5.23.1, 5.24.1, 5.25, 5.26, 6.9.1, 6.9.2, 6.10.1 6.12 նշանների վրա մեծատառի hմ բարձրությունն ընտրվում է N 2 աղյուսակին համապատասխան:

Աղյուսակ N 2. Անհատական նախագծման նշանների վրա մեծատառի բարձրությունը

Մեծատառի հմ բարձրությունը, մմ 5.23.1, 5.24.1, 5.25, 5.26, 6.9.1, 6.9.2, 6.10.1 - 6.12 նշաններ, որոնք տեղակայված են`

բնակավայրերից դուրս բնակավայրերում

75, 100 կամ 150 Մեկ գոտի ունեցող ճանապարհներ ընդհանուր օգտագործման` համայնքային նշանակության ճանապարհներ, բնակավայրերի փողոցներ, որտեղով չեն անցնում միջպետական և հանրապետական նշանակության ճանապարհներ, անցումներ, ոչ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհներ

150, 200 կամ 250 - ընդհանուր օգտագործման պետական ճանապարհներ, ոչ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհներ, այդ թվում` բնակավայրերով անցնող

200, 250 կամ 300 Երկու և երեք գոտի ունեցող ճանապարհներ ընդհանուր օգտագործման պետական ճանապարհներ, ոչ ընդհանուր օգտագործման ճանապարհներ, այդ թվում` բնակավայրերով անցնող

300 կամ 400 Չորս և ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհներ և ավտոմայրուղիներ -

400 կամ 500 Ավտոմայրուղիներ -

1. Ճանապարհների դասակարգումը` ըստ «Ավտոմոբիլային ճանապարհների մասին» ՀՀ օրենքի: 2. 2. 6.14.1 և 6.14.2 նշանների վրա մեծատառի բարձրությունը 150 մմ է, 6.17 նշանի վրա` բնակավայրերից դուրս 200 մմ է, բնակավայրերում` 100 մմ:

(աղյուսակը փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

Մեծատառի hմ բարձրությունից կախված` հայկական այբուբենով նշանների վրա տառանշման մակերեսի լայնությունը սահմանված է ԳՕՍՏ Ռ 52290-2004 ստանդարտով, շահագործման մեջ գտնվող նշաններինը` ԳՕՍՏ 10807-78 «Ճանապարհային նշաններ. Ընդհանուր տեխնիկական պայմաններ» ստանդարտով:

(44-րդ կետը խմբ. 19.02.15 N 161-Ն, փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.47.Б կամ B տեսակի լուսաանդրադարձիչ թաղանթներով պատրաստված նշանները նախընտրելի է կիրառել թույլատրելիից պակաս շառավղով հատակագծի կորերի վրա, նույն մակարդակում երկաթուղու հետ փոխհատումների, նույն մակարդակում ճանապարհների փոխհատումների և հարումների վրա, հատակագծում (պրոֆիլում) նվազագույն նշանակությունից պակաս տեսանելիություն ունեցող հեռավորությամբ (N 3 աղյուսակ) տեղամասերում, ճանապարհի երթևեկելի մասի լայնությանը հավասար կամ պակաս լայնությամբ կամրջային կառույցների վրա և ճանապարհային աշխատանքների կատարման վայրերում:

B տեսակի լուսաանդրադարձիչ թաղանթով պատրաստված նշանները նախընտրելի է կիրառել բնակավայրերից դուրս արհեստական լուսավորություն ունեցող ճանապարհներին և բնակավայրերում` 6 ու ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհներին:

Երթևեկելի մասի վրա կամ դրա կողքին ավելի քան 3 մ բարձրությամբ տեղադրվող նշանները նախընտրելի է պատրաստել B տեսակի լուսաանդրադարձիչ թաղանթով:

Նույն թվով գոտիներ ունեցող մեկ ճանապարհի տեղամասերում նախընտրելի է կիրառել նույն տեսակի լուսաանդրադարձիչ թաղանթով նշաններ:

Աղյուսակ N 3. Տվյալ արագության դեպքում երթևեկության անվտանգությունն ապահովող տեսանելիության նվազագույն հեռավորությունը

Երթևեկության արագությունը, կմ/ժ	30	40	50	60	70	80	90	100	110	120
Տեսանելիության նվազագույն հեռավորությունը, մ - հանդիպակաց ավտոմոբիլի - խոչընդոտից առաջ կանգառի համար	90	110	130	170	200	250	300	350	400	450
45	55	75	85	125	150	175	200	225	250
1. Կառուցվող ճանապարհների համար արագությունն ընդունվում է հաշվարկային արագության 70 տոկոսի չափով, իսկ շահագործվող ճանապարհների համար` այն արագությունը, որը տվյալ տեղամասում չի գերազանցում տրանսպորտային միջոցների 85 տոկոսը: 2. Հանդիպակաց ավտոմոբիլի տեսանելիության հեռավորությունը պետք է համարել այն հեռավորությունը, որի վրա 1,2 մ բարձրությունից (թեթև մարդատար ավտոմոբիլի վարորդի աչքի մակարդակը) կարելի է տեսնել երթևեկելի մասի մակերևույթի վրա 1,2 մ բարձրության վրա գտնվող առարկան: 3. Կանգառի համար տեսանելիության հեռավորությունը պետք է համարել այն հեռավորությունը, որը 1,2 մ բարձրությունից (թեթև մարդատար ավտոմոբիլի վարորդի աչքի մակարդակը) ապահովում է երթևեկության գոտու կենտրոնում գտնվող 0,2 մ-ից ոչ պակաս բարձրությամբ ցանկացած առարկայի տեսանելիությունը

Դեղնականաչավուն ֆլորեսցենտային ժապավենով լուսաանդրադարձնող վահանակների վրա կիրառում են 1.1, 1.2, 1.22, 1.23 5.19.1, 5.19.2 նշանները: 5.19.1 և 5.19.2 նշաններն այդպիսի վահանակների վրա կիրառում են հետևյալ դեպքերում՝

ա) չկարգավորվող հետիոտնային անցումներում.

բ) հետիոտնային անցումներում, որոնք տեղակայված են արհեստական լուսավորության բացակայության կամ սահմանափակ տեսանելիության վայրերում.

գ) կանչովի փուլով լուսացուցային կարգավորում ունեցող հետիոտնային անցումների վրա՝ ճանապարհը տնօրինողի հայեցողությամբ:

Այլ նշանները (բացառությամբ ժամանակավոր ճանապարհային նշանների և 2.1, 2.2, 2.4, 2.5 նշանների) թույլատրվում է կիրառել այդպիսի ֆլորեսցենտային ժապավենով վահանակների վրա ՃՏՊ-ների կուտակման վայրերում և վտանգավոր հատվածներում՝ ՃՏՊ-ների նախականխման համար:

1.8, 1.15, 1.16, 1.18-1.21, 1.33, 2.6, 3.11-3.16, 3.18.1-3.25, 8.23 ժամանակավոր ճանապարհային նշանները դեղին հիմնագույնով կիրառում են այն ժամանակաշրջանում, երբ անհրաժեշտություն է առաջացել իրականացնելու երթևեկության կազմակերպման ժամանակավոր փոփոխություն: Ընդ որում՝ 1.8, 1.15, 1.16, 1.18-1.21, 1.33, 2.6, 3.11-3.16, 3.18.1-3.25 սպիտակ հիմնագույնի վրա արված նշանները փակվում են հատուկ ծածկոցներով կամ ապամոնտաժում են, որպեսզի բացառվի նշանների պատկերների ընթերցումը:

(47-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.48.15.1.13 «Կտրուկ վայրէջք» և 1.14 «Կտրուկ վերելք» նշանները տեղակայվում են, եթե`

ա) վայրէջքով կամ վերելքով ճանապարհի տեղամասի երկարությունն ավելի է N 4 աղյուսակում նշված ցուցանիշից` թեքության համապատասխան մեծության դեպքում.

Աղյուսակ N 4. Թեքության վրա 1.13 և 1.14 նշանների տեղակայման դեպքում ճանապարհի տեղամասի նվազագույն երկարությունը` կախված թեքության մեծությունից

Թեքությունը, օ/օօ (%)	Թեքության վրա ճանապարհի տեղամասի երկարությունը, մ
40 (4)	600
50 (5)	450
60 (6)	350
70 (7)	300
80 (8) և ավելի	270

բ) ուղղաձիգ ուռուցիկ կորերի վրա հանդիպակաց ավտոմոբիլի տեսանելիության հեռավորությունը պակաս է N 3 աղյուսակում նշված մեծություններից` հաշվի առնելով կորից առաջ ճանապարհի տեղամասի համար բնորոշ արագությունը:

Եթե վերելքներն ու վայրէջքները հաջորդում են իրար, ապա 1.13 և 1.14 նշանները (առանց 8.1.1 ցուցանակի) թույլատրվում է տեղակայել անմիջապես վայրէջքը կամ վերելքն սկսվելուց առաջ:

a3.48.26.1.25 «Ճանապարհային աշխատանքներ» նշանը տեղակայվում է ճանապարհի այն տեղամասից առաջ, որի սահմաններում իրականացվում են զանազան աշխատանքներ:

Եթե աշխատանքները կատարվում են մայթին կամ հեծանվային արահետի վրա, ապա նշանը տեղակայվում է այն դեպքում, երբ հետիոտներն ու հեծանվորդներն ստիպված երթևեկում են երթևեկելի մասով:

Կրկնվող 1.25 նշանը բնակավայրերում և բնակավայրերից դուրս նեղ պայմաններում տեղակայվում է աշխատանքների կատարման տեղամասի անմիջապես սկզբում։ Այս դեպքում որպես տեղամասի սկիզբ է համարվում երթևեկության ուղղությամբ տրանսպորտային հոսքերը շեղող առաջին ուղղորդ կամ արգելափակող հարմարանքը կամ ժամանակավոր ճանապարհային գծանշումը:

ԳՕՍՏ 32757-2014 ստանդարտին համապատասխան կարճաժամկետ աշխատանքների կատարման դեպքում, 40 կմ/ժամ և պակաս արագության ռեժիմի սահմանափակման պայմաններում թույլատրվում է շարժական հենարանի վրա առանց 8.1.1 ցուցանակի տեղակայել մեկ 1.25 նշան` աշխատանքների կատարման վայրից 10-15 մ հեռավորության վրա։ Ընդ որում՝ թույլատրվում է կիրառել փոքր չափսի նշան՝ ԳՕՍՏ Ռ 52290-2004 ստանդարտին համապատասխան:

Եթե ճանապարհային աշխատանքների կատարման ժամանակ տեղամասից առաջ կիրառվում են նաև այլ նշաններ, ապա 1.25 նշանը երթևեկության ուղղությամբ տեղակայվում է առաջինը` բացառությամբ այն դեպքերի, երբ բնակավայրերից դուրս կիրառվում է 6.19.1 նշանը:

(48.26-րդ կետը խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.49.1.2.1 «Գլխավոր ճանապարհ» նշանը տեղակայվում է չկարգավորվող խաչմերուկներով անցման առավելություն ունեցող ճանապարհի տեղամասի սկզբում:

Բնակավայրերում նշանը տեղակայվում է գլխավոր ճանապարհի յուրաքանչյուր խաչմերուկից առաջ: Այն չկարգավորվող խաչմերուկներից առաջ, որոնցով գլխավոր ճանապարհն անցնում է ուղիղ, իսկ փոխհատվող ճանապարհն ունի 4-ից ոչ ավելի գոտի, թույլատրվում է տեղակայել 350 x 350 չափսերով նշան՝ ԳՕՍՏ Ռ 52290-2004 ստանդարտի համաձայն:

Թույլատրվում է բնակավայրերում գլխավոր ճանապարհի հետ երկրորդականի փոխհատումից առաջ նշանը չտեղակայել փոխհատման հակառակ կողմում:

2.1 նշանը 8.13 ցուցանակի հետ տեղակայվում է այն խաչմերուկից առաջ, որտեղ գլխավոր ճանապարհը փոխում է ուղղությունը, ինչպես նաև բարդ հատակագծմամբ խաչմերուկներից առաջ: Բնակավայրերում 2.1 նշանը 8.13 ցուցանակի հետ տեղակայվում է խաչմերուկից առաջ, բնակավայրերից դուրս` նախօրոք` մինչև խաչմերուկը` 150-300 մ հեռավորության վրա և խաչմերուկից առաջ (նկար N 4-ա):

Մի քանի երթևեկելի մասերով ճանապարհների փոխհատումներում նշանը տեղակայվում է այն փոխհատվող երթևեկելի մասերից առաջ, որտեղ հնարավոր է ճանապարհները գլխավոր լինելու ոչ միանշանակ սահմանում:

(49.1-ին կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.49.3.2.3.1 «Հատում երկրորդական ճանապարհի հետ», 2.3.2-2.3.7 «Երկրորդական ճանապարհի հարում» և 2.3.8-2.3.11 «Երկրորդական ճանապարհների հարում» նշանները բնակավայրերից դուրս տեղակայվում են 2.1 նշանով նշված ճանապարհների բոլոր խաչմերուկներից առաջ: Նշանները չեն տեղակայվում բարդ հատակագծմամբ խաչմերուկներից առաջ և այն խաչմերուկներից առաջ, որոնց վրա գլխավոր ճանապարհը փոխում է ուղղությունը: 2.3.2–2.3.7 նշանները պետք է տեղակայվեն, եթե գլխավոր և երկրորդական ճանապարհների առանցքների միջև անկյունը պակաս է 600-ից:

Նկար N 4. Գլխավոր ճանապարհի վրա առավելության նշանների տեղաբաշխումը. ա) բնակավայրում խաչմերուկից առաջ, որտեղ գլխավոր ճանապարհը փոխում է ուղղությունը. բ) գլխավոր ճանապարհի վերջում: Կետագծերով նշված են այն նշանները, որոնք թույլատրվում է տեղակայել

Բնակավայրերից դուրս 2.3.1.-2.3.11. նշանները խաչմերուկից առաջ տեղակայվում են 150-300 մ, բնակավայրերում` 50-100 մ հեռավորության վրա: Անհրաժեշտության դեպքում այդ նշանները կարող են տեղակայվել այլ հեռավորության վրա, որը նշվում է 8.1.1 ցուցանակով: 2.3.8-2.3.11 «Երկրորդական ճանապարհների հարում» նշանները տեղակայվում են, եթե փոխհատվող ճանապարհների միջև եղած հեռավորությունը կազմում է ոչ ավելի, քան 100 մետրը։

(49.3-րդ կետը լրաց., փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.49.5.2.4 «Զիջեք ճանապարհը» նշանը կիրառվում է` նշելու համար այն տեղը, որտեղ վարորդը պետք է ճանապարհը զիջի փոխհատվող ճանապարհով երթևեկող տրանսպորտային միջոցներին, 8.13 ցուցանակի առկայության դեպքում` գլխավոր ճանապարհով երթևեկող տրանսպորտային միջոցներին:

Նշանը տեղակայվում է կորային կցորդման սկզբում` դեպի այն ճանապարհի մուտքից անմիջապես առաջ, որտեղով 2.1 կամ 2.3.1-2.3.7 նշաններով տրված է առավելության իրավունք` տվյալ խաչմերուկն անցնելու համար:

Բարդ հատակագծմամբ խաչմերուկներից և այն խաչմերուկներից առաջ, որտեղ գլխավոր ճանապարհը փոխում է ուղղությունը, նշանը տեղակայվում է 8.13 ցուցանակի հետ:

Նշանը տեղակայվում է հողային ծածկույթ ունեցող ճանապարհներից կոշտ ծածկույթ ունեցող ճանապարհ դուրս գալու ելքի վրա, ինչպես նաև մերձակա տարածքներից դուրս եկող ճանապարհի ելքի վրա, եթե օրվա լուսավոր և մութ ժամերին` նշված հարող ճանապարհների հատկանիշները գլխավոր ճանապարհ մտնող տրանսպորտային միջոցների վարորդների կողմից միանշանակ ճանաչելի են:

2.4 նշանը բնակավայրերից դուրս ճանապարհների վրա (բացառությամբ հողային ծածկույթ ունեցող ճանապարհների) 8.1.1 ցուցանակի հետ նախապես տեղակայվում է մինչև խաչմերուկը 150-300 մ հեռավորության վրա, եթե խաչմերուկից առաջ տեղակայված է 2.4 նշանը, կամ` 8.1.2 ցուցանակի հետ, եթե խաչմերուկից առաջ տեղակայված է 2.5 նշանը:

Խաչմերուկների անցման առավելության իրավունք ունեցող ճանապարհ մտնելու վայրերում թափառքի գոտու առկայության դեպքում նշանը տեղակայվում է այդ գոտին սկսվելուց առաջ: Եթե հարակցման երկարությունը 400 մ-ից ավելի է, ապա կարող է տեղադրվել լրացուցիչ 2.4 ճանապարհային նշանը՝ 8.1.1 ցուցանակով (400 մ): Երբ հարակցումը (էջքը) գլխավոր ճանապարհի հետ միանում է 300-ից փոքր անկյան տակ, ապա կիրառվում է 4.1.1 նշանը (նկար 4.1 «ա»), իսկ 300-ից մեծ անկյան դեպքում ՝4.1.2 նշանը (նկար 4.1 «բ»).

Նկար N 4.1 Գլխավոր ճանապարհների հետ հարակցումների կահավորումը ճանապարհային նշաններով.

ա) հարակցումը (էջքը) գլխավոր ճանապարհի հետ միանում է 300-ից փոքր անկյան տակ.

բ) հարակցումը (էջքը) գլխավոր ճանապարհի հետ միանում է 300-ից մեծ անկյան տակ.

գ) ապահոված չէ տեսանելիության հեռավորությունը:

(49.5-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.49.6.2.5 «Երթևեկությունն առանց կանգառի արգելվում է» նշանը կիրառվում է կանգնելու և փոխհատվող ճանապարհով երթևեկող տրանսպորտային միջոցներին զիջելու նպատակով կանգնելու տեղը վարորդներին նշելու համար, իսկ 8.13 ցուցանակի առկայության դեպքում` գլխավոր ճանապարհով երթևեկող տրանսպորտային միջոցներին զիջելու համար: Տվյալ դեպքում վարորդները տրանսպորտային միջոցներին զիջելու համար պետք է իրենց տրանսպորտային միջոցները կանգնեցնեն «Կանգ» գծից առաջ, դրա բացակայության դեպքում` ճանապարհի եզրին հավասար:

2.5 նշանը տեղակայվում է 2.4 նշանի փոխարեն, եթե ապահովված չէ տեսանելիության հեռավորությունը հատվող ճանապարհով տեսանելիության եռանկյունու շրջանակներում երթևեկող տրանսպորտային միջոցների միջև (նկար «գ»):

Նշանն առանց հերթապահի, լուսացույցներով չկահավորված երկաթուղային գծանցից առաջ տեղակայվում է մոտակա երկաթգծից 10 մ հեռավորության վրա, եթե մոտակա երկաթգծից 50 մ հեռավորության վրա գնացքի տեսանելիության հեռավորությունը պակաս է N 5 աղյուսակում նշված մեծություններից:

Աղյուսակ N 5. Տրանսպորտային միջոցից գնացքի տեսանելիության` երթևեկության անվտանգությունն ապահովող նվազագույն հեռավորությունը

Գնացքի երթևեկության արագությունը, կմ/ժ	121- 140	81-120	41-80	26-40	25 և պակաս
Տեսանելիության հեռավորությունը, մ, ոչ պակաս	500	400	250	150	100
1. Որպես երթևեկության արագություն ընդունվում է գնացքի առավելագույն արագությունը, որը սահմանված է գծանցի մատույցներում: 2. Գծանցներում նոր կառուցվող և վերակառուցվող ճանապարհների նախագծման դեպքում, N 15 աղյուսակում նշված մեծություններից ոչ պակաս հեռավորության վրա գծանցից առաջ կանգնելու համար` ավտոմոբիլի վարորդի համար գծանցին մոտեցող գնացքի տեսանելիությունը պետք է ապահովվի առնվազն 400 մ հեռավորության վրա

Գծանցի վրա աշխատանքներ կատարելիս 2.5 ժամանակավոր նշանը թույլատրվում է տեղակայել գծանցներից առաջ:

Երկաթուղային գծանցից առաջ 2.5 նշանի տեղակայման դեպքում կրկնվող 2.4 նշանը 8.1.2 ցուցանակի հետ չի տեղակայվում:

(49.6-րդ կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն, խմբ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.50.1.3.1 «Մուտքն արգելվում է» նշանը տեղակայվում է`

ա) միակողմ երթևեկություն ունեցող ճանապարհների կամ երթևեկելի մասերի տեղամասերում հանդիպակաց ուղղության տրանսպորտային միջոցների երթևեկությունն արգելելու համար: Միմյանցից պուրակով կամ բաժանարար գոտիով առանձնացված մի քանի երթևեկելի մասեր ունեցող ճանապարհներին նշանը տեղակայվում է յուրաքանչյուր միակողմ երթևեկություն ունեցող երթևեկելի մասի համար.

բ) 5.11.1 նշանով նշված ճանապարհների վրա` ընդհանուր հոսքին հակառակ տրանսպորտային միջոցների մուտքը կանխելու համար.

գ) տրանսպորտային միջոցների կայանման հրապարակներում, հանգստի հրապարակներում, ավտոլցավորման կայաններում և այլուր` առանձին մուտք և ելք կազմակերպելու համար.

դ) դեպի երթևեկության առանձին գոտի կամ ճանապարհի առանձին տեղամաս մուտքն արգելելու համար:

Առանձին գոտի մուտքն արգելող նշանը տեղակայվում է 8.14 ցուցանակի հետ:

Տարբեր մակարդակներում փոխհատումների միակողմ երթևեկությամբ մուտքերում նշանը թույլատրվում է տեղակայել ձախ կողմում:

Եթե հիմնական նշանը տեղակայված է խաչմերուկների միջև ճանապարհի տեղամասում, ապա տեղամասի սկզբում 8.1.1 ցուցանակի հետ տեղադրվում է նախնական 3.1 նշան:

Նշանը չի թույլատրվում կիրառել 8.3.1-8.3.3 և 8.4.1-8.4.8 ցուցանակների հետ:

(50.1-ին կետը խմբ. 19.02.15 N 161-Ն, փոփ. 11.04.19 N 439-Ն)

a3.50.24.3.24 «Առավելագույն արագության սահմանափակում» նշանը կիրառվում է ճանապարհի տեղամասում` նախորդ տեղամասում սահմանվածից տարբեր առավելագույն արագություն սահմանելու անհրաժեշտություն առաջանալու դեպքում` բոլոր տրանսպորտային միջոցների երթևեկությունը նշանի վրա նշվածից ավելի արագությամբ (կմ/ժ) արգելելու համար:

Ճանապարհի վտանգավոր տեղամասերում (կտրուկ շրջադարձեր, հանդիպակաց ավտոմոբիլի անբավարար տեսանելիություն, ճանապարհի նեղացում և այլն) երթևեկության արագությունը սահմանափակելու դեպքում նշանի ազդման գոտին պետք է համապատասխանի վտանգավոր տեղամասի երկարությանը:

Եթե տվյալ տեղամասում սահմանվում է այնպիսի առավելագույն արագություն, որը նախորդ տեղամասի առավելագույն արագությունից տարբերվում է 20 կմ/ժ և ավելի արագությամբ, ապա կիրառվում է ոչ ավելի քան 20 կմ/ժ քայլով արագության աստիճանական սահմանափակում` բնակավայրից դուրս՝ իրարից 100-150 մ, իսկ բնակավայրերում՝ 50-100 մ հեռավորության վրա՝ իրարից 100-150 մ հեռավորության վրա 3.24 նշաններ հաջորդաբար տեղակայելու ճանապարհով:

5.23.1 կամ 5.23.2 նշաններով նշված բնակավայրերից առաջ արագության աստիճանական սահմանափակում չի թույլատրվում կիրառել, եթե նշանի տեսանելիությունն ավելի է 150 մ-ից:

Արհեստական անհարթությունից առաջ 3.24 նշանը 8.2.1 ցուցանակի հետ տեղակայվում է 5.20 նշանի հետ մեկ հենարանի վրա: 3.24 նշանի վրա սահմանված արագությունը պետք է համապատասխանի արհեստական անհարթության կառուցվածքին` ԳՕՍՏ 32964-2014 ստանդարտին համապատասխան:

3.24 նշանը կրկնում են 33-րդ կետին համապատասխան:

(50.24-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.50.35.3.16, 3.20, 3.22, 3.24, 3.26-3.30 նշանների ազդեցությունը տարածվում է նշանի տեղակայման վայրից մինչև նշանից հետո մոտակա խաչմերուկը, իսկ բնակավայրում խաչմերուկի բացակայության դեպքում` մինչև բնակավայրի վերջը: 5.23.1 կամ 5.23.2 նշաններով նշված բնակավայրից առաջ տեղակայված 3.24 նշանի ազդեցությունը տարածվում է մինչև բնակավայրի նշանը:

Մինչև խաչմերուկը կամ մինչև բնակավայրի վերջը տեղակայված համապատասխան նշանով մտցված սահմանափակումը պահպանելու անհրաժեշտության դեպքում 3.16, 3.20, 3.22, 3.24, 3.26-3.30 նշանները պետք է կրկնվեն բնակավայրի վերջում կամ անմիջապես խաչմերուկից հետո:

Անհրաժեշտության դեպքում նշանների ազդման գոտին թույլատրվում է նվազեցնել`

ա) 3.16 և 3.26 նշանների համար` 8.2.1 ցուցանակ կիրառելով.

բ) 3.20, 3.22, 3.24 նշանների համար` դրանց ազդեցության գոտու վերջում կիրառելով համապատասխան 3.21, 3.23, 3.25 նշաններ (որը նախընտրելին է) կամ կիրառելով 8.2.1 ցուցանակ:

3.24 նշանի ազդման գոտին կարող է նվազեցվել առավելագույն արագության այլ նշանակությամբ նշան տեղակայելով:

3.27-3.30 նշաններից յուրաքանչյուրի ազդեցության գոտին կարող է նվազեցվել` դրանց ազդեցության գոտու վերջում 8.2.3 (որը նախընտրելին է) ցուցանակի հետ տեղակայելով կրկնվող 3.27-3.30 նշաններ կամ կիրառելով 8.2.2 ցուցանակը, կամ տեղակայելով նշված նշաններից մեկ ուրիշ նշան, կամ 6.4 նշանը տեղակայելով 8.2.1 ցուցանակի հետ:

3.27 նշանը թույլատրվում է կիրառել 1.4 գծանշման, 3.28 նշանը` 1.10 գծանշման հետ, ընդ որում, նշանի ազդման գոտին որոշվում է գծանշման գծի երկարությամբ:

3.10, 3.27-3.30 նշանների ազդեցությունը տարածվում է ճանապարհի այն կողմի վրա, որտեղ դրանք տեղակայված են:

(50.35-րդ կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն)

a3.52.15.5.15.1 «Երթևեկության ուղղությունները գոտիներով» և 5.15.2 «Երթևեկության ուղղությունները գոտիով» նշանները կիրառվում են խաչմերուկում յուրաքանչյուր գոտիով երթևեկության թույլատրելի ուղղությունները նշելու համար, որտեղ պահանջվում է գոտիների օգտագործումն ապահովել տարբեր ուղղություններով տրանսպորտային միջոցների երթևեկության ինտենսիվությանը համապատասխան: 5.15.2 նշանի կիրառումը նախընտրելի է:

Ձախ եզրային գոտուց դեպի ձախ շրջադարձ թույլատրող 5.15.1 և 5.15.2 նշաններն այդ գոտուց թույլատրում են նաև հետադարձը:

Խաչմերուկից առաջ տեղակայված 5.15.1 և 5.15.2 նշանների ազդեցությունը տարածվում է խաչմերուկի վրա, եթե խաչմերուկում տեղակայված 5.15.1 կամ 5.15.2 նշանները այլ ցուցումներ չեն տալիս:

Նշանների ազդեցությունը չի տարածվում սահմանված երթուղով երթևեկող տրանսպորտային միջոցների վրա:

Նշանները երթևեկելի մասի վրա տեղակայվում են խաչմերուկից այնպիսի հեռավորության վրա, որպեսզի վարորդները հնարավորություն ունենան ժամանակին վերադասավորվելու: Նշանները տեղակայվում են 1.1 գծանշումով երթևեկության գոտիների բաժանման սկզբում:

5.15.2 նշաններից յուրաքանչյուրը տեղադրվում է այն գոտու կենտրոնի վրա, որի համար դա նախատեսված է:

5.15.1 և 5.15.2 նախնական նշանները տեղակայվում են խաչմերուկից առաջ տվյալ ուղղությամբ երթևեկության համար երեք գոտիներ, 5.15.2 նշանը` երեք և ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհներին: Մյուս ճանապարհներին նախնական նշանները թույլատրվում է տեղակայել անհրաժեշտության դեպքում:

5.15.1 նշանը բնակավայրերից դուրս խաչմերուկից առաջ` տվյալ ուղղությամբ երթևեկության երեքից ոչ ավելի, բնակավայրերում` ոչ ավելի, քան երկու գոտիներ ունեցող ճանապարհներին թույլատրվում է տեղակայել ճանապարհի աջ կողմում, ընդ որում, տեղակայվում է նաև նախնական 5.15.1 նշան:

5.15.1 և 5.15.2 նախնական նշանները տեղակայվում են հիմնական նշանների տեղակայման տեղից 50-150 մ հեռավորության վրա:

5.15.1 և 5.15.2 նշանների առկայության դեպքում 4.1.1-4.1.6 նշանները չեն կիրառվում:

a3.52.22.5.16 «Ավտոբուսի և (կամ) տրոլեյբուսի կանգառի տեղ», 5.17 «Տրամվայի կանգառի տեղ», 5.18 «Թեթև մարդատար տաքսիների կանգառի տեղ» նշանները կիրառվում են սահմանված երթուղով երթևեկող տրանսպորտային միջոցների համապատասխան տեսակների և թեթև մարդատար տաքսիների կանգառի կետերը նշելու համար:

Նշանները պետք է լինեն երկկողմանի: Թույլատրվում է միակողմանի նշանները կիրառել բնակավայրերից դուրս բաժանիչ գոտիով ճանապարհի տեղամասում, որտեղ ճանապարհի երկարությամբ բացակայում է հետիոտնային երթևեկությունը:

5.16 նշանը տեղակայվում է նստեցման հրապարակի սկզբում: Կանգառի կետում տաղավարի առկայության դեպքում նշանը թույլատրվում է տեղակայել ընթացքի ուղղությամբ տաղավարի մոտակա եզրի վրա կամ առանձին հենարանի վրա:

Տրամվայի գծերը երթևեկելի մասի կենտրոնում գտնվելու դեպքում 5.17 նշանը տեղակայվում է երթևեկելի մասի աջ կողմում կամ միակողմ երթևեկությամբ երթևեկելի մասի ձախ կողմում:

5.17 կրկնվող նշանը տեղակայվում է`

ա) տրամվայի գծերի երկարությամբ բարձրացված նստեցման հրապարակի առկայության դեպքում` այդ հրապարակի սկզբում.

բ) տվյալ ուղղությամբ նստեցման հրապարակ չունեցող երկու և ավելի երթևեկության գոտիներով ճանապարհներին` ձախ գոտու վրա:

Իրար հաջորդող մեկ կամ մի քանի կանգառի կետերի երկարությունը նշելու անհրաժեշտության դեպքում 5.16 նշանը կիրառվում է 8.2.1 ցուցանակի հետ: Այս դեպքում նշանը տեղակայվում է առաջին կանգառի կետի սկզբում:

a3.52.23.5.19.1 և 5.19.2 «Հետիոտնային անցում» նշանները կիրառվում են ճանապարհով հետիոտների անցման համար հատկացված տեղ նշելու համար:

5.19.1 նշանը տեղակայվում է ճանապարհի աջ կողմում, 5.19.2 նշանը` ձախ կողմում: Բաժանիչ գոտիով (գոտիներով) ճանապարհներին նշանները տեղակայվում են կառուցվածքայնորեն առանձնացված բաժանիչ գոտու վրա` համապատասխանաբար յուրաքանչյուր երթևեկելի մասի աջ կամ ձախ կողմում:

Հետիոտնային անցման վրա 1.14.1 և 1.14.2 գծանշման («Հետիոտնային անցում») բացակայության դեպքում 5.19.1 նշանը տեղակայվում է մոտեցող տրանսպորտային միջոցի նկատմամբ անցման մոտակա սահմանի վրա, 5.19.2 նշանը՝ հեռավոր սահմանին։ Նշանների միջև գտնվող չգծանշված հետիոտնային անցման լայնությունը որոշվում է հետիոտնային ինտենսիվությամբ՝ 500 մարդ/ժամ-ին 1 մետր հաշվարկով, բայց այն չպետք է լինի ոչ պակաս, քան 4 մետր։

Նշանադրված հետիոտնային անցման վրա նշանները տեղակայվում են անցման սահմանից 1 մ-ից ոչ ավելի հեռավորության վրա:

5.19.2 նշանը թույլատրվում է տեղակայել 5.19.1 նշանի հակառակ երեսին:

Չկարգավորվող խաչմերուկներում նշանադրված հետիոտնային անցումների վրա, եթե խաչմերուկի կենտրոնին մոտակա սահմանը համընկնում է երթևեկելի մասի եզրի հետ, թույլատրվում է նշանները տեղակայել միայն անցման հեռու սահմանի վրա: Արհեստական անհարթության և հետիոտնային անցման համատեղման դեպքում 5.19.1 նշանը թույլատրվում է կիրառել 5.20 «Արհեստական անհարթություն» նշանի հետ միաժամանակ՝ 52.24 կետին համապատասխան:

5.19.1 և 5.19.2 նշանները կրկնում են 33-րդ կետին համապատասխան:

5.19.3 և 5.19.4 «Անկյունագծային հետիոտնային անցում» նշանները տեղակայվում են այն խաչմերուկներում, որտեղ հետիոտների երթևեկությունը կազմակերպված է խաչմերուկի անկյունագծով: Անկյունագծային հետիոտնային անցումներ ունեցող կարգավորվող խաչմերուկներում 5.19.1 և 5.19.2 նշանները տեղակայում են միայն խաչմերուկի պարագծով տեղակայված հետիոտնային անցումների վրա, իսկ 5.19.3 կամ 5.19.4 նշանները տրանսպորտային լուսացույցի վերևում՝ վարորդներին տեղեկացնելու համար, որ խաչմերուկում իրականացվում է անկյունագծային հետիոտնային երթևեկություն։

(52.23-րդ կետը փոփ., խմբ., լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.53.8.6.9.1 «Ուղղությունների նախնական ցուցիչ» նշանը կիրառվում է դեպի բնակավայրերը և այլ օբյեկտներ երթևեկության ուղղությունների մասին նախապես տեղեկացնելու համար: Որպես այլ օբյեկտներ, որոնք ցույց են տրվում 6.9.1, 6.9.2, 6.10.1- 6.12 ճանապարհային նշանների վրա, կարող են լինել բնակելի կետեր, վարչական տարածքներ (շրջաններ), լանդշաֆտա-աշխարհագրական օբյեկտներ (գետեր, լճեր, լեռներ և այլն), ճանապարհային ցանցի տարրեր (այլ ճանապարհներ, հրապարակներ, ուղեանցներ, կամուրջներ և այլն), ճանապարհամերձ օբյեկտներ (կայարաններ, օդանավակայաններ), սպասարկման օբյեկտներ (հյուրանոցներ, հանգրվաններ, տեխնիկական սպասարկման կայաններ, բազմաֆունկցիոնալ սպասարկման համալիրներ), սպորտի և զբոսաշրջության օբյեկտներ (թանգարաններ, պատմական հուշարձաններ, ճարտարապետության հուշարձաններ, սպորտի պալատներ, մարզադաշտեր, լողավազաններ, ձիարշավարաններ և այլն):

6.9.1, 6.9.2, 6.10.1, 6.10.2, 6.11, 6.12 նշանների հիմնագույնը պետք է համապատասխանի ԳՕՍՏ 32945-2014 ստանդարտի 4.5.2 կետին:

Նշանը կիրառվում է նաև 3.11 - 3.15 նշաններով համապատասխան սահմանափակում մտցված ճանապարհների տեղամասերը շրջանցելու երթուղու գծապատկերը նշելու համար:

Բնակավայրերից դուրս նշանը տեղակայվում է փոխհատումից առաջ կամ արգելակման գոտու սկզբում 300 - 500 մ հեռավորության վրա, բնակավայրերում` 50 - 100 մ հեռավորության վրա:

Ավտոմայրուղիներում փոխհատումից առաջ կամ արգելակման գոտու սկզբում նախնական 6.9.1 նշանը տեղակայվում է 800 - 1000 մ հեռավորության վրա:

Թույլատրվում է նշանը տեղակայել երթևեկելի մասի և բաժանիչ գոտու վրա:

(53.8-րդ կետը լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.53.9.6.9.2 «Ուղղության նախնական ցուցիչ» նշանը կիրառվում է դեպի բնակավայրերը և այլ օբյեկտներ երթևեկության ուղղությունների մասին նախապես տեղեկացնելու համար:

Մեկ ուղղության երկու և ավելի երթևեկության գոտիներով ճանապարհի երթևեկելի մասի վրա նշանը տեղակայվում է անմիջապես արգելակման գոտու սկզբից առաջ, իսկ այդ գոտու բացակայության դեպքում` բնակավայրերից դուրս խաչմերուկից առաջ 100-300 մ, բնակավայրերում` 50-100 մ հեռավորության վրա:

6.9.2 նշանը 6.9.1 նշանի փոխարեն տեղակայվում է`

ա) ճանապարհների տեղամասերում, որտեղ 6.9.1 նշանի տեղակայումը դժվարացված է (բարձր լիցքեր, խորը փոսեր, կառույցների առկայություն և այլն).

բ) (ենթակետն ուժը կորցրել է 19.02.15 N 161-Ն)

գ) տվյալ ուղղությամբ երթևեկության համար չորս և ավելի գոտիներ ունեցող ճանապարհների վրա, և տեղակայվում են համապատասխան գոտիների վրա:

Երկու ուղղություններում երկու և երեք երթևեկության գոտիներով ճանապարհների վրա 6.9.2 նշանները թույլատրվում է ուղղաձիգ ուղղությամբ տեղադրել մեկը մյուսի վրա` միմյանցից 0,05 մ հեռավորության վրա:

Եթե խաչմերուկից առաջ տեղակայվում են 6.9.1 և 6.9.2 նշանները, ապա դրանց միջև հեռավորությունը պետք է լինի ոչ պակաս, քան 200 մ:

Տարբեր մակարդակներում փոխհատման վրա 6.9.2 նշանները տեղակայվում են բոլոր իջվածքներից առաջ: Երթուղին ուղեկամուրջների տակով անցնելու դեպքում նշանները տեղադրվում են դրանց հենամեջային կառույցների վրա:

(53.9-րդ կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն)

a3.53.11.6.10.1 «Ուղղությունների ցուցիչ» և 6.10.2 «Ուղղության ցուցիչ» նշանները կիրառվում են դեպի բնակավայրեր և այլ օբյեկտներ երթևեկության ուղղությունները նշելու համար և տեղակայվում են երթևեկելի մասի աջ կողմում` խաչմերուկից կամ ճանապարհի իջատեղից անմիջապես առաջ, արգելակման գոտու առկայության դեպքում` այդ գոտու բաժանման սկզբում:

Խաչմերուկներում, որտեղ յուրաքանչյուր փոխհատվող ճանապարհն ունի երկու ուղղություններով երթևեկության համար երկուսից ոչ ավելի գոտիներ, նշանները մինչև խաչմերուկը կամ խաչմերուկից հետո տեղակայվում են ճանապարհի ձախ կողմում: Մեկ հենարանի վրա թույլատրվում է տեղադրել մի քանի նշաններ կամ հակադարձ ուղղությունների համար 6.10.1 և 6.10.2 բոլոր նշանները:

Երթևեկության ուղղությունը դեպի ձախ նշող 6.10.1 և 6.10.2 կրկնող նշանները տվյալ ուղղությամբ երթևեկության համար երեք և ավելի գոտիներով ճանապարհների վրա տեղակայվում են երթևեկելի մասի ձախ կողմում կամ բաժանիչ գոտու վրա (բարձրացված ուղղորդ կղզյակի վրա), եթե խաչմերուկում նշանները չեն սահմանափակի տրանսպորտային միջոցների տեսանելիությունը:

T-աձև խաչմերուկում նշանները տեղակայվում են շարունակություն չունեցող ճանապարհի դիմաց:

Ճանապարհների ճամփաբաժանում 6.10.1 նշանները տեղադրվում են ճամփաբաժանից հետո տեղակայված T-աձև հենարանի վրա:

6.10.2 նշանը բարդ հատակագծմամբ խաչմերուկից հետո տեղակայվում է երթուղով երթևեկությունը հաստատելու համար:

6.10.1 նշանը բնակավայրերում 6.9.1 կամ 6.9.2 նշանների փոխարեն թույլատրվում է տեղակայել 53.8 և 53.9 կետերի համաձայն:

(53.11-րդ կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն)

a3.53.21.6.9.1, 6.9.2, 6.10.1, 6.12 նշանների հետ համատեղ թույլատրվում է տեղադրել ճանապարհային երթևեկության մասնակիցներին հետաքրքրող օբյեկտների մասին ցուցանակ՝ գովազդ չհամարվող տեղեկություններ («Ծառայողական» բառ, անվանում, երթևեկության ուղղություն, հեռավորություն մինչ օբյեկտը, պիկտոգրամմա կամ խորհրդանիշ) ներկայացնելու նպատակով, այդ դեպքում՝

ա) առանձին վահանակի վրա այն տեղադրում են անհատական նախագծման նշանի ներքևի մասում.

բ) վահանակն ըստ կառուցվածքի պետք է կապված լինի անհատական նախագծման նշանի հետ.

գ) վահանակի և նշանի լայնությունները պետք է հավասար լինեն.

դ) տեղեկությունը պետք է տեղադրել դեղին ֆոնի վրա.

ե) ճանապարհային երթևեկության մասնակիցներին հետաքրքրող օբյեկտների մասին տեղեկություններով առանձին վահանակի բարձրությունը չպետք է գերազանցի օբյեկտների մասին տեղեկություններով հանդերձ անհատական նախագծման նշանի բարձրության 1/3-ը, եթե նշանի վրա տպատառի բարձրությունը 200 մմ կամ պակաս է, և նշանի բարձրության 1/4-ը, եթե նշանի վրա տպատառի բարձրությունը 250 մմ կամ ավելի է.

զ) ճանապարհային երթևեկության մասնակիցներին հետաքրքրող օբյեկտների մասին տեղեկություններով վահանակի հետ համատեղված նշանի պատրաստման ժամանակ կիրառվում են B տեսակի լուսաանդրադարձիչ թաղանթներ:

(53.21-րդ կետը լրաց. 19.02.15 N 161-Ն, փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.54.1.7.1 «Առաջին բժշկական օգնություն», 7.2 «Հիվանդանոց», 7.3 «Ավտոլցավորման կայան», 7.4 «Ավտոմոբիլների տեխնիկական սպասարկում», 7.5 «Ավտոմոբիլների լվացում», 7.6 «Հեռախոս», 7.7 «Սննդի կետ», 7.8 «Խմելու ջուր», 7.9 «Հյուրանոց կամ մոթել», 7.10 «Հանգրվան», 7.11 «Հանգստի վայր», 7.12 «Ճանապարհային ոստիկանության պահակետ», 7.13 «Ոստիկանություն», 7.14 «Միջազգային ավտոմոբիլային փոխադրումների հսկիչ կետ», 7.17 «Լողավազան կամ լողափ», 7.18 «Զուգարան» և 7.21 «Ավտոլիցքավորման կայան՝ էլեկտրամոբիլների լիցքավորման հնարավորությամբ» նշանները կիրառվում են երթևեկության մասնակիցներին տեղեկացնելով համապատասխան օբյեկտների մասին:

Նշանները տեղակայվում են օբյեկտներին մոտ:

Բնակավայրերից դուրս սպասարկման նախնական նշանները մինչև օբյեկտը տեղակայվում են 400-800 մ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում 10-15 կմ և 40-60 կմ հեռավորությունների վրա, եթե դրանք տեղակայված են ճանապարհից դուրս` դեպի այդ օբյեկտները շրջադարձի տեղերում (խաչմերուկում): Ճանապարհից դուրս գտնվող օբյեկտների մասին տեղեկացնող սպասարկման նախնական նշանների վրա, որոնք տեղակայված են 10-15 կմ, 40-60 կմ հեռավորության վրա, հեռավորությունը նշելու դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել շրջադարձի տեղից (խաչմերուկից) մինչև օբյեկտը եղած հեռավորությունը:

Բնակավայրերում սպասարկման նախնական նշանները թույլատրվում է տեղակայել մինչև օբյեկտը 100-150 մ հեռավորության վրա և դրանց մոտակա շրջադարձի տեղում (խաչմերուկում):

Սպասարկման նշանների վրա լրացուցիչ տեղեկություն (հասցե, հեռախոսահամար, ծառայության տեսակ և այլն) տեղադրելու դեպքում մինչև օբյեկտը եղած հեռավորությունը, աշխատաժամանակը նշվում են լրացուցիչ տեղեկատվության նշանների վրա:

(54.1-ին կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն, լրաց. 26.01.23 N 119-Ն)

a3.55.25.8.22.1-8.22.3 «Խոչընդոտ» ցուցանակները կիրառվում են 4.2.1-4.2.3 նշանների հետ` խոչընդոտը շրջանցելու դեպքում վարորդներին կողմնորոշելու համար:

8.22.1 ցուցանակը 4.2.1 նշանի հետ կիրառվում է`

ա) հակադարձ ուղղություններով տրանսպորտային հոսքերը բաժանող կառուցվածքայնորեն առանձնացված բաժանիչ գոտու սկզբում.

բ) կառուցվածքայնորեն առանձնացված ուղղորդ կղզյակների վրա.

գ) բարձրացված անվտանգության կղզյակների վրա:

8.22.1 և 8.22.2 ցուցանակները համապատասխանաբար 4.2.1 և 4.2.2 նշանների հետ կիրառվում են երթևեկելի մասի վրա կամ դրանից մոտ գտնվող` տրանսպորտային միջոցների երթևեկության համար վտանգ ներկայացնող խոչընդոտներից առաջ:

8.22.3 ցուցանակը 4.2.3 նշանի հետ կիրառվում է`

ա) մեկ ուղղությամբ տրանսպորտային հոսքերը բաժանող կառուցվածքայնորեն առանձնացված բաժանիչ գոտու սկզբում.

բ) կողային բաժանիչ գոտու սկզբում.

գ) բարձրացված ուղղորդ կղզյակների վրա.

դ) բարձրացված անվտանգության կղզյակների վրա:

8.22.1 - 8.22.3 ցուցանակները թելադրող նշանների տակ տեղադրվում են 0,5- 4,0 մ բարձրության վրա:

Եթե 4.2.1-4.2.3 նշանները տեղակայվում են արհեստական լուսավորությամբ կարճասյուների վրա, ապա 8.22.1-8.22.3 ցուցանակները չեն կիրառվում:

(55.25-րդ կետը փոփ. 19.02.15 N 161-Ն, խմբ., փոփ. 26.01.23 N 119-Ն)

Traffic light and road sign requirements

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ, ԴՐԱՆՑ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՒ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

II. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻՆ, ԴՐԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻՆ ԵՎ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՐԳԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

III. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

IV. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

V. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՌԵԺԻՄՆԵՐԸ

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ՆՇԱՆՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ, ԴՐԱՆՑ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՒ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

II. ՆՇԱՆՆԵՐԻՆ, ԴՐԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻՆ ԵՎ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՐԳԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

III. ՆՇԱՆՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԵՎ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

Traffic light and road sign requirements

Հավելված N 1. Լուսացույցներին ներկայացվող պահանջները51

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ, ԴՐԱՆՑ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՒ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

II. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻՆ, ԴՐԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻՆ ԵՎ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՐԳԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

III. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

IV. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ

V. ԼՈՒՍԱՑՈՒՅՑՆԵՐԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔԻ ՌԵԺԻՄՆԵՐԸ

Հավելված N 3. Նշաններին ներկայացվող պահանջները259

ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՅԻՆ ՆՇԱՆՆԵՐԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ, ԴՐԱՆՑ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ՈՒ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

II. ՆՇԱՆՆԵՐԻՆ, ԴՐԱՆՑ ՇԱՀԱԳՈՐԾԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԻՆ ԵՎ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԿԱՐԳԻՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՂ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ՊԱՀԱՆՋՆԵՐԸ

III. ՆՇԱՆՆԵՐԻ ԿԻՐԱՌՄԱՆ ԵՎ ՏԵՂԱԿԱՅՄԱՆ ԿԱՆՈՆՆԵՐԸ